Ελληνικά ΄Εθιμα: Ενδογενή Κινηματογραφικά Στοιχεία (του Σταμάτη Γαργαλιάνου)

άρθρο του Σταμάτη Γαργαλιάνου
Κατόχου Μεταπτυχιακού
του Πανεπιστημίου PARIS-IΙI – Sorbonne Nouvelle Γαλλίας

Σταμάτης Γαργαλιάνος (β)Κανείς ως τώρα δεν σκέφτηκε ότι τα ελληνικά έθιμα περιέχουν στοιχεία που ανήκουν σε διάφορες Τέχνες, όπως το Θέατρο, τα Εικαστικά και ο Κινηματογράφος. Στο άρθρο αυτό ξεκινάμε από το πρώτο στοιχείο και θα συνεχίσουμε με το δεύτερο και το τρίτο τις ερχόμενες εβδομάδες. Να τονίσουμε ότι πολλά από τα κατωτέρω αναφερόμενα έθιμα διεξάγονται κατά τον τωρινό μήνα Ιανουάριο και τους προσεχείς Φεβρουάριο, Μάρτιο, άρα το άρθρο αυτό είναι, σε ένα μεγάλο ποσοστό, επίκαιρο.

Ένα πρώτο στοιχείο είναι οι πόλεμοι, έστω κι αν είναι χιουμοριστικοί, όπως ο «Γιαουρτοπόλεμος» ή οι «Γιαουρτομαχίες», στην Χαλκηδόνα της Θεσσαλονίκης, την Καθαρά Δευτέρα.

Εκεί, οι συμμετέχοντες συγκεντρώνονται στην πλατεία του χωριού, όπου έχει στηθεί το κατάλληλο σκηνικό : δυο μεγάλοι πύργοι από χαρτί, οι οποίοι «προστατεύουν» τις δυο ομάδες. Αυτές είναι οι «κόκκινοι» και οι «μπλε» και συναγωνίζονται ποιος θα νικήσει τον άλλο με ατελείωτες ρίψεις μεγάλων ποσοτήτων γιαουρτιού.

Άλλο παράδειγμα «πολέμου» είναι το έθιμο «Γκιόστρα» στην Ζάκυνθο που κι αυτό γίνεται την Καθαρά Δευτέρα
Πρόκειται για κονταρομαχίες επάνω σε άλογα, οι οποίες λαμβάνουν χώρα στην κεντρική Πλατεία της πόλης (Πλ. Διον. Σολωμού). ΄Εφιπποι με μεγάλα κοντάρια στα χέρια συγκρούονται με στόχο τη νίκη και την κατάκτηση της καρδιάς της αγαπημένης τους, η οποία συμμετέχει κι αυτή στο δρώμενο.

Ας μη ξεχνάμε και τον «Ρουκετοπόλεμο» στη Χίο το Μ. Σάββατο. Οι ποσότητες πυρομαχικών εδώ, τα τελευταία χρόνια, φτάνουν στις μερικές χιλιάδες και το θέαμα που δημιουργούν οι ρουκέτες, όταν εκτοξεύονται στον ουρανό του Βροντάδου εντυπωσιακό. Στο ίδιο πλαίσιο υπάρχει και ο «Σαϊτοπόλεμος» στην Καλαμάτα κατά την εορτή του Αγίου Γεωργίου.

Τα μεγάλα μεταφορικά μέσα είναι ένα κριτήριο κατάταξης ενός εθίμου στα «κινηματογραφικά». Σ’ αυτά είναι το «ο Αη-Βασίλης έρχεται με καραβάκι», στην ΄Υδρα, την Παραμονή Πρωτοχρονιάς.

Όπως το λέει ο τίτλος, ο Αη-Βασίλης στην ΄Υδρα έρχεται με καραβάκι, γεμάτος με δώρα για τα παιδιά, τα οποία τον περιμένουν με ανυπομονησία στο λιμάνι και με χαρά μοιράζονται τα όσα τους φέρνει. Στη συνέχεια ο ίδιος ανεβαίνει σε άλογο (εξ ίσου κινηματογραφικό στοιχείο) και συνεχίζει με αυτό την διανομή σε άλλα παιδιά, στο εσωτερικό του νησιού.

Στην ίδια περίπτωση έχουμε και το «ο Βασίλης έρχεται με το τρένο», στη Δράμα, την Παραμονή Πρωτοχρονιάς.

Ο Αη-Βασίλης εκεί έρχεται με τρένο και μοιράζει δώρα στα παιδιά. Γίνεται μια ειδική τελετή για την υποδοχή του, με επικεφαλής τους τοπικούς άρχοντες, τις πολιτικές και θρησκευτικές αρχές καθώς και την τοπική μπάντα. Το τρένο παραμένει στο Σταθμό όσο και ο Αη-Βασίλης, και φεύγει πάλι πίσω με τα παιδιά και τις αρχές να τον αποχαιρετούν με συγκίνηση και πολλές ευχαριστίες για όλα όσα τους έφερε.

Ένα τρίτο κριτήριο κινηματογραφικότητας είναι οι Αναπαραστάσεις, όπως η «Αναπαράσταση της Ναυμαχίας της Ναυπάκτου» τη Μ. Παρασκευή.

Εκεί πλήθος κόσμου, ντόπιοι και επισκέπτες, ακολουθούν την περιφορά του Επιταφίου, σχηματίζοντας πομπές οι οποίες διέρχονται από το λιμάνι. ΄Εχουν από νωρίς τοποθετηθεί αναμμένες δάδες, ειδικά τοποθετημένες στις τάπες του Κάστρου. Στο μέσον της εισόδου του λιμανιού αυτές σχηματίζουν ένα μεγάλο σταυρό, που φωταγωγεί ολόκληρο το λιμάνι συνθέτοντας μια φαντασμαγορική εικόνα.

Στην ίδια κατηγορία ανήκει και η «Αναπαράσταση της Σταύρωσης» στην Πάρο επίσης τη Μ. Παρασκευή

Στο νησί αυτό η περιφορά του Επιταφίου της Μάρπησσας, κάνει δεκαπέντε περίπου στάσεις. Σε κάθε στάση φωτίζεται και ένα σημείο του βουνού, όπου τα παιδιά ντυμένα Ρωμαίοι στρατιώτες ή μαθητές του Χριστού, αναπαριστούν σκηνές από την είσοδο στα Ιεροσόλυμα, την προσευχή στο Όρος των Ελαιών, το Μαρτύριο της Σταύρωσης και την Ανάσταση.

Μια άλλη αναπαράσταση έχουμε και στο έθιμο «Καπεταναρέοι» στο Πύθιο Ελλασόνας της Λάρισας την Πρωτοχρονιά

Οι οπλαρχηγοί (κάτοικοι του χωριού ντυμένοι τσολιάδες) ξυπνούν το χωριό κτυπώντας τις καμπάνες. Λένε τα κάλαντα στους κατοίκους και τα δώρα τα προσφέρουν στους φτωχούς. Στην συνέχεια αναπαριστούν την μάχη που είχε γίνει επί τουρκοκρατίας και ένας κάτοικος του χωριού είχε χάσει τη ζωή του σε μονομαχία με Τούρκο.

Το άρθρο βασίσθηκε στο βιβλίο του υπογράφοντα ΛΕΞΙΚΟ ΕΘΙΜΩΝ ΕΛΛΑΔΟΣ – εκδ. Ρώμη


Βαθμολόγησε την ΗΧΩ:


Συνολική βαθμολογία:

4.6
4,6 rating
4.6 από 5 αστέρια (βασισμένο σε 229 αξιολογήσεις)
Τέλειο85%
Πολύ καλό4%
Μέτριο3%
Φτωχό2%
Απαίσιο6%

Terra Greca - Μεταποίηση Αγροτικών Προϊόντων - Φλώρινα

Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνση σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *

Scroll Up