Η Πολιτική Συνοχής χρηματοδοτεί την αποκατάσταση λειτουργίας του αποστραγγιστικού δικτύου του τέως έλους Χειμαδίτιδας, ενός περιβαλλοντικού θησαυρού με ανυπολόγιστη αξία για την ευρύτερη περιοχή

Κοινοποιώντας δείχνεις το ενδιαφέρον σου...

Γράφει ο Γεωργούλας Σταύρος

Η Χειμαδίτιδα είναι λίμνη της βόρειας Ελλάδας που βρίσκεται στα νότια της Περιφερειακής Ενότητας Φλώρινας, κοντά στα σύνορα με την Περιφερειακή Ενότητα Κοζάνης. Αποτελεί μέρος της υδρολογικής λεκάνης του Αμυνταίου, της μοναδικής πανελλαδικά που στα όριά της περιέχει τέσσερις λίμνες (Χειμαδίτιδα, Ζάζαρη, Βεγορίτιδα, Πετρών).

Σύμφωνα με τους επιστήμονες, οι λίμνες αυτές δημιουργήθηκαν εξαιτίας γεωλογικών φαινομένων κατά την περίοδο των παγετώνων. Η έντονη σεισμική δραστηριότητα στην περιοχή σε συνδυασμό με την αύξηση της θερμοκρασίας που οδήγησε σε λιώσιμο των πάγων, είχαν ως αποτέλεσμα τον σχηματισμό των τεσσάρων λιμνών.

Η συνολική έκταση της λίμνης Χειμαδίτιδας φτάνει τα 10,8 τετραγωνικά χιλιόμετρα και βρίσκεται σε υψόμετρο 593 μέτρων. Το μέγιστο βάθος της αγγίζει τα 3,5 μέτρα ενώ το μέσο βάθος κυμαίνεται στο ένα μέτρο. Ο βυθός της είναι ομαλός κατά το μεγαλύτερο τμήμα του με τα μεγαλύτερα βάθη να παρατηρούνται στο δυτικό τμήμα της λίμνης.

Το υψόμετρο, η μεγάλη απόσταση από τη θάλασσα, η γειτνίαση με την ηπειρωτική ενδοχώρα και η έλλειψη προστατευτικών ορεινών όγκων από βορρά, συντελούν στη διαμόρφωση ηπειρωτικού κλίματος. Εξαιτίας του ήπιου κλίματος γύρω από τη λίμνη, οι κτηνοτρόφοι των γειτονικών ορεινών περιοχών επέλεγαν την περιοχή για να ξεχειμωνιάσουν μαζί με τα ζώα τους. Υπήρξε δηλαδή τόπος «χειμαδιών», γεγονός στο οποίο οφείλει και το όνομά της.

Η λίμνη Χειμαδίτιδα τροφοδοτείται μέσω ενωτικής διώρυγας από τη λίμνη Ζάζαρη (απόσταση περίπου δύο χιλιομέτρων), ενώ τα πλεονάζοντα νερά της καταλήγουν μέσω της κεντρικής απαγωγού τάφρου στο ρέμα του Αμύντα και από εκεί στη λίμνη Πετρών και τελικά στη Βεγορίτιδα. Όπως γίνεται αντιληπτό, και οι τέσσερις λίμνες συνδέονται μεταξύ τους υδρολογικά. Με εξαίρεση τη λίμνη της Βεγορίτιδας, οι υπόλοιπες περιέχουν μικρό όγκο νερού γιατί έχουν μεγάλη έκταση και μικρό βάθος. Αποτέλεσμα αυτού είναι ακόμα και μικρές μεταβολές στον όγκο του νερού να έχουν σαν συνέπεια μεγάλες μεταβολές στην έκταση και των υπόλοιπων λιμνών. Κάθε επέμβαση σε μία εξ’ αυτών έχει σημαντικές επιπτώσεις και στις άλλες.

Αξίζει επίσης να σημειωθεί ότι η περιοχή της λίμνης έχει χαρακτηριστεί ως «Σημαντική Περιοχή» για τα πουλιά της Ελλάδας, καθώς απαντώνται εκεί τέσσερα απειλούμενα είδη παγκοσμίως και ένα είδος που απειλείται σε ευρωπαϊκό επίπεδο. Συνολικά έχουν καταγραφεί 141 είδη ορνιθοπανίδας, με σημαντικό αριθμό πτηνών να χρησιμοποιεί την περιοχή για τη διατροφή του και τη δημιουργία φωλιών. Αποτελεί λοιπόν σήμερα πολύ σημαντικό οικοσύστημα ενώ μαζί με τη γειτονική Ζάζαρη εντάχθηκαν στο δίκτυο «Natura 2000».

Μετά την αποστράγγιση του πρώην έλους Χειμαδίτιδας (βόρεια της λίμνης), οι εκτάσεις που προέκυψαν διενεμήθησαν στον τοπικό πληθυσμό προς αξιοποίηση ως γεωργικές εκτάσεις. Για την προστασία των εκτάσεων αυτών κατασκευάστηκε στο βόρειο τμήμα της λίμνης χαμηλό ανάχωμα. Ένα μέρος των υπερχειλιζόμενων υδάτων της λίμνης αποθηκεύεται για αρδευτικούς σκοπούς στην κοίτη της κύριας αποστραγγιστικής τάφρου, εντός της οποίας έχει κατασκευαστεί μικρός υπερχειλιστής, κοντά στην Τοπική Κοινότητα Ροδώνα.

Με στόχο την ικανοποίηση των αρδευτικών αναγκών των παρακείμενων γεωργικών εκτάσεων, η έξοδος της λίμνης φράσσεται εποχικά ώστε να αυξηθεί η αποθηκευτικότητά της. Ως αποτέλεσμα, ανεβαίνει η στάθμη και κατακλύζονται οι γεωργικές εκτάσεις ανάντη του βορειοδυτικού τμήματος της λίμνης, γεγονός που αποτελεί σημείο προστριβής μεταξύ των ενδιαφερομένων. Κατά τη διάρκεια του καλοκαιριού και ενώ η στάθμη της λίμνης έχει κατέλθει του υψομέτρου υπερχείλισης, νερό μεταφέρεται από αυτήν στην κύρια αποστραγγιστική τάφρο με τη χρήση σιφωνίων, για την άρδευση των εκτάσεων εκατέρωθεν της τελευταίας.

Η συσσώρευση φερτών υλικών, οι καθιζήσεις του εδάφους και οι κατά τόπους ανθρώπινες παρεμβάσεις έχουν προκαλέσει μία σειρά από προβλήματα που καθιστούν προβληματική τη γενικότερη λειτουργία του υφιστάμενου αποστραγγιστικού δικτύου, το οποίο αποτελείται από την κεντρική αποστραγγιστική τάφρο μήκους 7,5 Χλμ και τις δευτερεύουσες τάφρους συνολικού μήκους 24 Χλμ. Έτσι εμφανίζονται φαινόμενα υπερχείλισης και πλημμυρισμού των παρακείμενων εκτάσεων.

Για την αντιμετώπιση του προβλήματος, η Περιφέρεια Δυτικής Μακεδονίας αποφάσισε την ένταξη της πράξης «Αποκατάσταση – διαχείριση του αποστραγγιστικού δικτύου του τέως έλους Χειμαδίτιδας», στον Άξονα Προτεραιότητας «Προώθηση της προσαρμογής στην κλιματική αλλαγή, πρόληψη και διαχείριση κινδύνων» του Επιχειρησιακού Προγράμματος «Δυτική Μακεδονία», με συγχρηματοδότηση από το Ευρωπαϊκό Ταμείο Περιφερειακής Ανάπτυξης. Το έργο έχει προϋπολογισμό 1.810.400 ευρώ και η σχετική σύμβαση μεταξύ της Περιφερειακής Ενότητας Φλώρινας και της αναδόχου εταιρείας υπογράφτηκε τον Σεπτέμβριο του 2019, με ορίζοντα υλοποίησης τον Νοέμβριο του 2011.

Στόχος της μελέτης είναι o υδρολογικός έλεγχος και η αποκατάσταση της λειτουργίας του υφιστάμενου αποστραγγιστικού δικτύου του τέως έλους Χειμαδίτιδας, με επίτευξη αντιπλημμυρικής προστασίας για τους περίπου 3500 κατοίκους της ευρύτερης περιοχής και παράλληλη προστασία των πολύτιμων υδροβιοτόπων και των ειδών που κατοικούν σε αυτούς.

Η μελέτη συμπεριλαμβάνει:

1) Σχεδιασμό των απαιτούμενων έργων αποκατάστασης και διαχείρισης στην κεντρική διώρυγα και στις δευτερεύουσες τάφρους του αποστραγγιστικού δικτύου.

2) Σχεδιασμό των έργων αποκατάστασης – καθαρισμού στην εκτροπή του ρέματος Σκλήθρου και στην ενωτική διώρυγα Ζάζαρης – Χειμαδίτιδας.

Παράλληλα, η επιτόπια αυτοψία και ο υδρολογικός έλεγχος ανέδειξαν την αναγκαιότητα των κάτωθι έργων:

1) Απομάκρυνση της βλάστησης από τα πρανή των τάφρων στα τμήματα όπου δεν προβλέπονται χωματουργικές εργασίες διαμόρφωσης αυτών.

2) Εκβαθύνσεις – εκσκαφές που αφορούν τόσο στην απομάκρυνση φερτών υλών και στην ταπείνωση του πυθμένα όσο και σε διευρύνσεις της κοίτης όπου έχει διαπιστωθεί ότι είναι υδραυλικά ανεπαρκής.

3) Διαμόρφωση της κατά μήκος κλίσης των τάφρων, ώστε να επιτρέπεται η ομαλή απορροή και η αποστράγγιση των καλλιεργούμενων εδαφών.

4) Αντικατάσταση των υφιστάμενων οχετών ή κατασκευή νέων όπου απαιτείται.

5) Κατασκευή αναχωμάτων για την προστασία των όμορων εκτάσεων εκεί όπου απαιτείται.

6) Κατασκευή θυροφραγμάτων στις δευτερεύουσες τάφρους για τη διαχείριση των υδάτων.

7) Επίσης, στα πλαίσια της γενικότερης βελτίωσης των συνθηκών ροής στην περιοχή των δύο λιμνών, Ζάζαρης και Χειμαδίτιδας, προτείνονται εργασίες καθαρισμού της αυτοφυούς ποώδους και θαμνώδους βλάστησης στο ρέμα Σκλήθρου και στην ενωτική διώρυγα Ζάζαρης – Χειμαδίτιδας.

Με την ολοκλήρωση της πράξης θα έχουμε:

1) Για την κεντρική αποστραγγιστική τάφρο μήκους 7,15 Km διαμορφωμένη την κατά μήκος κλίση και σταθερή υδραυλική διατομή και κατασκευή αναχωμάτων όπου απαιτείται ώστε το βάθος πυθμένα της τάφρου να είναι 3,20m.

2) Για τις δευτερεύουσες τάφρους συνολικού μήκους 24 Km διαμορφωμένη την κατά μήκος κλίση και σταθερή υδραυλική διατομή μετά την απομάκρυνση της αυτοφυούς βλάστης και την επίτευξη ροής των υδάτων προς την κεντρική διώρυγα, κατασκευή πέντε νέων σωληνωτών οχετών και αντικατάσταση εννέα υφισταμένων σωληνωτών διέλευσης της υφιστάμενηςαγροτικής οδοποιίας, κατασκευή δεκαέξι θυροφραγμάτων για την διαχείριση των υδάτων.

3) Καθαρισμένη από την ποώδη και θαμνώδη την εκτροπή του ρέματος Σκλήθρου σε έκταση 39 στρεμμάτων περίπου βελτιώνοντας τις συνθήκες τραχύτητας του πυθμένα, με αποτέλεσμα να καθίσταται ευκολότερη η ροή των υδάτων.

4) Στην ενωτική διώρυγα Ζάζαρης – Χειμαδίτιδας σταθερή υδραυλική διατομή με τον καθαρισμό της κοίτης από την αυτοφυή βλάστηση σε έκταση 22.86 στρεμμάτων βελτιώνοντας τα υδραυλικά χαρακτηριστικά της.

Όπως γίνεται εύκολα αντιληπτό, το συγκεκριμένο έργο θα συμβάλει καίρια στη διαφύλαξη ενός εξαιρετικά σημαντικού υδάτινου όγκου και υδροβιότοπου, που αποτελεί τμήμα ενός ευρύτερου ενιαίου δικτύου τεσσάρων λιμνών με ανυπολόγιστη αξία για την ευρύτερη περιοχή.  Και σε αυτήν την περίπτωση, η Πολιτική Συνοχής και τα χρηματοδοτικά της εργαλεία παίζουν καθοριστικό ρόλο στην προστασία ενός περιβαλλοντικού θησαυρού, η απώλεια του οποίου θα έχει ανυπολόγιστες συνέπειες στην καθημερινότητα των κατοίκων της ευρύτερης περιοχής, όχι μόνο λόγω της απώλειας των εκτάσεων που καλλιεργούνται και του πλήγματος στις επαγγελματικές δραστηριότητες που σχετίζονται με τις λίμνες αλλά και λόγω της διατάραξης του οικοσυστήματος και του ολοκληρωτικού αφανισμού των προστευόμενων περιοχών.

EURACTIV_ESPA

Φανή Ρίζου - Δικηγόρος

Βαθμολόγησε την ΗΧΩ:


Συνολική βαθμολογία:

4.5
Rated 4.5 out of 5
4.5 από 5 αστέρια (βασισμένο σε 878 αξιολογήσεις)
Τέλειο80%
Πολύ καλό9%
Μέτριο2%
Φτωχό1%
Κακό8%

Terra Greca - Μεταποίηση Αγροτικών Προϊόντων - Φλώρινα

Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνση σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *

Scroll Up