Η Σημειολογία Θεάτρου ως Μέθοδος Ανάλυσης Θεατρικών Παραστάσεων – Μέρος Β’ (του Σταμάτη Γαργαλιάνου)

Σταμάτης Γαργαλιάνος (β)του Σταμάτη Γαργαλιάνου
Διδάσκοντα στο Πανεπιστήμιο Δυτ. Μακεδονίας

Συνεχίζουμε σήμερα το ζήτημα της Σημειολογίας του Θεάτρου. Στο προηγούμενο άρθρο μας μιλήσαμε για τις περιπτώσεις της Σκηνοθεσίας και του Κειμένου. Σήμερα θα αναφερθούμε στις κατηγορίες των Ηθοποιών, των Σκηνικών και των Κοστουμιών.

Γ. Οι Ηθοποιοί

Οι ηθοποιοί είναι το βασικότερο στοιχείο της θεατρικής δράσης, διότι χωρίς αυτούς (έστω και έναν) δεν θα υπήρχε το ίδιο το θέατρο. Το σώμα των ηθοποιών από μόνο του είναι ένα εξόχως δυνατό θεατρικό σημείο, ας αναλογιστούμε, λοιπόν, πόσο πιο «δυνατό» γίνεται όταν αρχίζει και κινείται ή εκφέρει τον λόγο επί σκηνής. Επί μέρους σημεία είναι η κεφαλή του, το σώμα του, τα χέρια του και τα άλλα άκρα, ο τρόπος που κινείται, ο τρόπος που μιλά, κλπ. Ας μη λησμονούμε και το μακιγιάζ, το οποίο, αν και αδιόρατο από μεγάλες αποστάσεις, παίζει σημαντικό ρόλο, τουλάχιστον στην ψυχοσύνθεση του ηθοποιού, αλλά και σε περιπτώσεις όπου η σκηνή απέχει λίγα μόλις μέτρα από τους θεατές.Γ-1. Υπο-σημείο του σημείου «Ηθοποιοί» : Οι Σχολές Υποκριτικής

Στο σημείο «ηθοποιοί» κατατάσσεται και η έννοια της υποκριτικής, ως αυτόνομο και ξεχωριστό θεατρικό σημείο, υποκείμενο όμως στο πρώτο.

Η υποκριτική είναι μια ειδική σημειολογική πλατφόρμα, αρκετά διαφοροποιημένη από την απλή κίνηση και την στοιχειώδη εκφορά του λόγου από τους ηθοποιούς. Πρόκειται για μια ή περισσότερες «Σχολές», που θεωρούνται αυτόνομα θεατρικά σημεία.

Σαν παραδείγματα αναφέρουμε εδώ την Ρώσικη σχολή, την Αμερικάνικη, την Γιαπωνέζικη, κ.ο.κ. Σχολές υποκριτικής μπορεί να είναι και πραγματικές Σχολές, όπως αυτή μεγάλων Θεάτρων, π.χ. του Actor’ s Studio, της Θεατρικής Ακαδημίας του Λονδίνου, του Εθνικού Θεάτρου, του Θεάτρου Τέχνης, κ.ά..

Τέλος, υπάρχουν «Σχολές» μεγάλων ηθοποιών και σκηνοθετών, όπως του Stanislavski, του Ελίας Καζάν, του Λώρενς Ολίβιε κλπ. ΄Οσοι φοίτησαν ή έπαιξαν μαζί τους, δικαιούνται να λένε ότι παίζουν σύμφωνα με όσα έμαθαν από αυτούς. Κατά την γνώμη του υπογράφοντα, ένας καλός ηθοποιός δεν υπακούει σε «Σχολές», αλλά οφείλει να τις μελετά όλες και να εναλλάσσει διαρκώς τον τρόπο με τον οποίο παίζει.

Δ. Τα Σκηνικά (Σκηνογραφία) και Κοστούμια (Ενδυματολογία)

Δυο βασικότατα σημεία επί σκηνής θεάτρου είναι τα σκηνικά και τα κοστούμια. Ανήκουν αμφότερα στην Τέχνη των Εικαστικών και όσοι αναλαμβάνουν να τα κατασκευάζουν έχουν, κατά κανόνα, πραγματοποιήσει τέτοιες σπουδές, με εξαίρεση τα ενδύματα που ανήκουν στην κατηγορία της μοντελικής (λέξη όχι δόκιμη), που απαιτεί γνώσεις επί των ενδυμάτων και των επί μέρους στοιχείων τους: σύσταση υφασμάτων, χρώματα, ειδικές τεχνικές ραφής.

Δ1. Τα σκηνικά

Τα σκηνικά, ως «σημείο» είναι ένα από το πιο σημαντικά στοιχεία της παράστασης. Μπορεί να υπολογιστεί ως σημείο ολόκληρο, αλλά και ως κομμάτια του, φυσικά, και οι (εν)αλλαγές του, από σκηνή σε σκηνή.

Βέβαια υπάρχουν πολλές παραστάσεις που ανεβαίνουν χωρίς καθόλου σκηνικά, ίσως για λόγους οικονομίας ή και αφαιρετικότητας (η θεωρία που λέει ότι όταν αφαιρείς κάποιο στοιχείο από την σκηνή του θεάτρου, ίσως το κάνεις για να δώσεις έμφαση στα υπόλοιπα, εναπομείναντα, στοιχεία).

Ο σκηνογράφος οφείλει να διαβάσει το κείμενο και να συνεργασθεί με τον σκηνοθέτη, για ένα άρτιο σκηνικό αποτέλεσμα. ΄Ομως υπάρχουν περιπτώσεις όπου οι δυο τους δεν συμφωνούν και τελικά παρουσιάζεται ένα όχι καλό αποτέλεσμα, τόσο νοηματικά όσο και αισθητικά.

Μια άλλη -πραγματολογική- άποψη «λέει» ότι ένα σκηνικό μπορεί να παραδοθεί από τον σκηνογράφο «με το κλειδί στο χέρι» στους υπόλοιπους καλλιτέχνες (χωρίς καθόλου συνεννόηση μαζί τους) και να αναγκαστούν αυτοί να προσαρμοστούν σε αυτό, αλλάζοντας πολλά από όσα αρχικά σχεδίαζαν. ΄Ενα τέτοιο σκηνικό θα γίνει περισσότερο αποδεκτό αν είναι εξαιρετικά κατασκευασμένο και περιέχει μια πολύ καλή αισθητική, ίσως πιο «δυνατή» και σημαίνουσα από το ίδιο το κείμενο ή και τις προθέσεις του συγγραφέα, του σκηνοθέτη και των ηθοποιών.

Όλοι τους, έτσι, αντιλαμβάνονται ότι θα παίζουν σε ένα σκηνικό που θα είναι ο «πρωταγωνιστής» της παράστασης, αλλά θα προτιμούν να «υπακούν» σε κάτι τέτοιο, γιατί είτε θα τους αρέσει να παίζουν εκεί «πάνω» ή «μέσα», είτε γιατί θα αποτελεί ένα δυνατό πόλο έλξης πολλών θεατών.

Δ2. Τα Κοστούμια

Το συνοδευτικό των ηθοποιών σημείο είναι το ένδυμα που αυτοί φέρουν. Διακρίνεται και αυτό σε επί μέρους σημεία, όπως τα καπέλα, τα κυρίως ρούχα, τα υποδήματα.

Αξίζει να αναφερθούν ως θεατρικά σημεία και τα αξεσουάρ που οι ηθοποιοί φέρουν επ’ αυτών (μάσκες, σπαθιά, κορώνες, κλπ.). Φυσικά μεγάλο ρόλο παίζουν και οι χρωματισμοί τους, οι οποίοι μπορούν να επηρεάσουν τόσο την κατανόηση ενός ρόλου, όσο και την πιθανή απόλαυση μιας παράστασης από τους θεατές. Π.χ. σε περιπτώσεις όπου τα ενδύματα είναι μόνον ασπρόμαυρα ή και γκρίζα, και αν αυτό δεν δικαιολογείται από το κείμενο, πιθανόν να επηρεάσει αρνητικά τους θεατές.

Τα κοστούμια είναι ένα στοιχείο που σχετίζεται άμεσα και δραματουργικά με το σκηνικό και όποιες παραστάσεις δεν λαμβάνουν αυτή την σχέση υπ’ όψιν, κινδυνεύουν να χαρακτηρίζονται ως ελλιπείς ή και αποτυχημένες.


Βαθμολόγησε την ΗΧΩ:


Συνολική βαθμολογία:

4.5
4,5 rating
4.5 από 5 αστέρια (βασισμένο σε 384 αξιολογήσεις)
Τέλειο84%
Πολύ καλό4%
Μέτριο2%
Φτωχό1%
Απαίσιο9%

Terra Greca - Μεταποίηση Αγροτικών Προϊόντων - Φλώρινα

Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνση σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *

Scroll Up