Κροταφική αρτηρίτιδα: πώς εκδηλώνεται και τί θεραπείες υπάρχουν; Ο ρευματολόγος Μιχάλης Μίγγος μιλάει για το αυτοάνοσο νόσημα στην εφημερίδα “ηχώ” Φλώρινας

Κοινοποιώντας δείχνεις το ενδιαφέρον σου...

Του Γεωργούλα Σταύρου

  • Τί ακριβώς είναι η κροταφική αρτηρίτιδα;

Γενικότερα οι αρτηρίτιδες είναι σπάνια νοσήματα. Αφορούν τις αρτηρίες και στην ουσία αυτό που γίνεται είναι μια φλεγμονή στο τοίχωμά τους. Καταλαβαίνουμε φυσικά όλοι ότι η κατάσταση είναι σοβαρή όταν έχουμε φλεγμονή μέσα στο τοίχωμα μιας αρτηρίας. Στη συγκεκριμένη αρτηρίτιδα, η οποία ονομάζεται και κροταφική πέρα από γιγαντοκυτταρική, προσβάλλονται κατά βάση οι εξωκράνιοι κλάδοι των αρτηριών. Την ονομάζουμε κροταφική γιατί ο πιο συχνός κλάδος ο οποίος προσβάλλεται είναι η κροταφική αρτηρία. Δημιουργείται μία φλεγμονή και από εκεί και πέρα αρχίζει και αναπτύσσεται μία κλινική συμπτωματολογία, η οποία θα πρέπει να διαγνωστεί όσο το δυνατόν νωρίτερα, έτσι ώστε να μην έχουμε συστηματικές εκδηλώσεις και επιπλοκές γιατί, αν εμφανιστούν οι επιπλοκές, από εκεί και πέρα είναι πολύ αργά.

  • Είναι εύκολο για τον ασθενή να αντιληφθεί ότι έχει το συγκεκριμένο πρόβλημα;

Όσον αφορά την κροταφική συγκεκριμένα, αυτό που η μεγάλη πλειοψηφία των ασθενών εμφανίζει είναι μια αιφνίδιας έναρξης κεφαλαλγία. Είναι ένας πολύ χαρακτηριστικός πονοκέφαλος, τον οποίο συναντάμε κροταφικά και είναι πάρα πολύ επίμονος. Δηλαδή αυτοί οι ασθενείς παίρνουνε τα παυσίπονα που συνηθίζουμε όλοι να παίρνουμε και, ενώ έχουν μία μικρή ύφεση, συνεχώς υποτροπιάζει και αυτό διαρκεί για μέρες. Αυτό είναι συνήθως το σύμπτωμα που θα οδηγήσει τον ασθενή ενδεχομένως σε κάποιον παθολόγο αρχικώς -γιατί εκεί απευθύνονται, στον οικογενειακό τους γιατρό- και ο παθολόγος πλέον, με τις εργαστηριακές εξετάσεις αλλά και την υποψία των κλινικών συμπτωμάτων, θα πρέπει να σκεφτεί την κροταφική αρτηρίτιδα.

Άλλα συμπτώματα τα οποία συναντάμε είναι μία περίεργη ευαισθησία στο τριχωτό, δηλαδή αυτοί οι ασθενείς λένε ότι όταν χτενίζονται νιώθουν σαν κάποιος να τους τραβάει τους θύλακες της τρίχας. Νιώθουν πολύ περίεργα, σαν να τους τσιμπάνε τα ίδια τους τα μαλλιά. Μία ευαισθησία συγκεκριμένα στο τριχωτό. Αυτό είναι πολύ έντονο όταν εμφανιστεί.

Ακόμα πιο σπάνιο σύμπτωμα είναι η χωλότητα γνάθου. Αυτό σημαίνει ότι η γνάθος του ασθενή αρχίζει να κουράζεται και αυτό το αντιλαμβάνεται στο φαγητό. Δηλαδή ενώ αρχικώς μασάει καλά, στη συνέχεια σιγά-σιγά κουράζεται η γνάθος και του εμφανίζει έντονο πόνο. Εκεί που πλέον γίνεται αντιληπτό και εμφανίζονται βαριά συμπτώματα είναι μία χαρακτηριστική ωμική και πυελική δυσπραγία. Δηλαδή αυτοί οι ασθενείς συνήθως το πρωί που σηκώνονται δεν μπορούν να σηκώσουν τα χέρια τους πάνω από το ύψος του ώμου εξαιτίας πολύ έντονου πόνου, τον οποίο τον συναντάμε κυρίως στους βραχίονες, δηλαδή στα μπράτσα. Επίσης οι μηροί, οι τετρακέφαλοι εμφανίζουν και αυτοί ανάλογο, έντονο πόνο και συνήθως αυτοί οι ασθενείς δεν μπορούν να σηκωθούν από την καρέκλα, ενώ πριν από πέντε μέρες ήταν μια χαρά, γιατί ο πόνος είναι πολύ έντονος και εμφανίζεται και μυϊκή αδυναμία.

Γενικότερα αυτά είναι τα συμπτώματα τα οποία συναντάμε στην κροταφική αρτηρίτιδα. Όταν είναι συστηματική, δηλαδή πιάσει και άλλα αγγεία –μπορεί να πιάσει την αορτή, που είναι το μεγαλύτερο αγγείο του ανθρώπινου οργανισμού, από εκεί αρδεύεται όλο το αρτηριακό αίμα στο σώμα- από εκεί και πέρα μπορεί να εμφανιστεί πυρετός, πολύ έντονη απώλεια βάρους ή σοβαρή ανορεξία, δηλαδή ο ασθενής δεν έχει όρεξη να φάει τίποτα. Έπειτα οι εκδηλώσεις της νόσου εμφανίζονται και αιματολογικά, δηλαδή στις εργαστηριακές εξετάσεις.

  • Τα συμπτώματα εμφανίζονται ξαφνικά;

Πράγματι, ο ασθενής τη μία στιγμή είναι υγιής και μία μέρα ξυπνάει είτε με έντονο πονοκέφαλο είτε, όπως είπαμε, με τη μυϊκή ή πυελική δυσπραγία, με τις ευαισθησίες στο τριχωτό ή του πονάει η γνάθος όταν τρώει. Και ενώ στην αρχή τα συμπτώματα είναι ήπια, το χαρακτηριστικό με αυτές τις παθήσεις είναι ότι δεν υποχωρούν. Δηλαδή ό,τι θεραπεία και να πάρει ο ασθενής, αν δεν πάρει την ενδεδειγμένη, τα συμπτώματα παραμένουν. Μπορούμε να τα απαλύνουμε λίγο με τα κοινά αναλγητικά που παίρνουμε αλλά τα συμπτώματα υποτροπιάζουν και είναι καθημερινά και πολύ πιο έντονα το πρωί.

  • Πόσο συχνή είναι η κροταφική αρτηρίτιδα;

Οι αρτηρίτιδες είναι σπάνια νοσήματα. Για την κροταφική συγκεκριμένα έχουμε 15 έως 25 νέα περιστατικά ανά 100.000 πληθυσμό. Συνήθως τη συναντάμε αυστηρά σε ηλικίες άνω των 50 ετών, δηλαδή μία συνήθης ηλικία εμφάνισης κροταφικής αρτηρίτιδας είναι πάνω από τα 65 έτη, αλλά τέτοιες αγγειίτιδες – αρτηρίτιδες μεγάλων αγγείων συναντάμε από την ηλικία των 50 και μετά. Και προτιμούν κατά βάση τις γυναίκες, δηλαδή η μεγάλη πλειοψηφία αυτών των ασθενών είναι γυναίκες.

  • Πόσο εύκολο είναι ένας γιατρός να διαγνώσει τη συγκεκριμένη πάθηση;

Όταν η αρτηρίτιδα εμφανιστεί σε όλο το εύρος της, αν δείτε τον ασθενή είναι σε μια πραγματικά δραματική κατάσταση. Η διάγνωση λοιπόν είναι εύκολη όταν εμφανιστεί η νόσος σε όλη της την έκταση. Η κροταφική αρτηρίτιδα  τεκμηριώνεται με βιοψία. Το θέμα είναι -όπως και σε όλα τα αυτοάνοσα και αυτοφλεγμονώδη- να γίνει όσο το δυνατόν πιο έγκαιρη διάγνωση της νόσου. Γιατί αν εμφανιστεί επιπλοκή, μετά δεν υπάρχει επιστροφή.

  • Ο ασθενής τί χρονικό περιθώριο έχει μέχρι την εμφάνιση των βαρέων συμπτωμάτων;

Εμείς οι ρευματολόγοι στα ιατρεία μας –και εγώ από προσωπική εμπειρία- συνήθως βλέπουμε τους ασθενείς όταν είναι πλέον έκδηλα όλα τα συμπτώματα. Οι ασθενείς χάνουν πολύτιμο χρόνο. Δεν μπορώ να σας δώσω κάποιο συγκεκριμένο χρονικό περιθώριο. Έχω δει ασθενή ο οποίος ταλαιπωρείται με κεφαλαλγίες και δυσπραγία έως και δύο μήνες, έχω δει και ασθενή τον οποίο ανησύχησε η επίμονη κεφαλαλγία επί δεκαημέρου και τον παρέπεμψε ο παθολόγος και διαγνώστηκε έγκαιρα. Παίζει πολύ σημαντικό ρόλο η αντιμετώπιση της νόσου από την πρωτοβάθμια περίθαλψη. Γιατί στην ουσία ο ασθενής δεν επισκέπτεται κατευθείαν τον ρευματολόγο. Είναι τεράστια η σημασία του παθολόγου για το πότε θα παραπεμφθεί το περιστατικό.

Επίσης, πέρα από τα συμπτώματα, πρέπει να αναφέρουμε ότι και εργαστηριακά αυτή η νόσος μας δίνει σημάδια να σκεφτούμε μήπως συντρέχει κάποια έντονη φλεγμονή στα αγγεία. Έχουμε χαρακτηριστικούς δείκτες, τους δείκτες φλεγμονής, με την ταχύτητα καθίζησης ερυθρών και τη CRP, απλούς δηλαδή δείκτες τους οποίους τους δίνουμε στην καθ’ ημέραν κλινική πράξη, οι οποίοι αυξάνονται σημαντικά. Δηλαδή είναι χαρακτηριστικό αυτό που λέμε ότι, αν δούμε τριψήφια ταχύτητα, δηλαδή ταχύτητα καθίζησης ερυθρών πάνω από 100, θα πρέπει το μυαλό του ιατρού να πάει σε 4-5 νοσήματα, μεταξύ των οποίων είναι και η κροταφική αρτιρίτιδα. Αλλά για να φτάσει η ταχύτητα σε αυτά τα επίπεδα, θα πρέπει να έχει περάσει αρκετός χρόνος. Και εάν δεν αντιμετωπιστεί έγκαιρα, είναι δεδομένο ότι θα φτάσει, γιατί αυτό το νόσημα δεν έχει αυτόματη ύφεση, δηλαδή δεν αυτοΐαται. Απαιτείται ειδική θεραπεία.

Και όταν μιλάμε για επιπλοκές στην κροταφική αρτηρίτιδα, μιλάμε για σοβαρές επιπλοκές. Από τις πιο συχνές είναι η μόνιμη απώλεια όρασης. Αυτό είναι ο φόβος και ο τρόμος των ρευματολόγων, αυτό προσπαθούμε να αποφύγουμε. Επειδή κάνει φλεγμονή το εσωτερικό τοίχωμα της αρτηρίας, δεν αρδεύεται καλά το οπτικό νεύρο και οδηγεί στη λεγόμενη ισχαιμική οπτική νευρίτιδα, δηλαδή νεκρώνει το οφθαλμικό νεύρο και στην ουσία ο ασθενής έχει την απώλεια όρασης, ενώ πριν από δέκα μέρες δεν είχε κανένα απολύτως πρόβλημα.

Όπως επίσης, πολλοί συχνά αυτοί οι ασθενείς μας κάνουν και αγγειακά εγκεφαλικά επεισόδια, το λεγόμενο ισχαιμικό εγκεφαλικό. Γίνεται εύκολα αντιληπτό ότι οι επιπλοκές είναι σοβαρές. Εάν φτάσουμε σε αυτό το σημείο, τα πράγματα πλέον δεν διορθώνονται.

  • Είναι δηλαδή ύπουλη ασθένεια…

Είναι ύπουλη τουλάχιστον κατά την έναρξή της. Σκεφτείτε, όπως αναφέραμε, ότι το βασικό σύμπτωμά της είναι οι πόνοι στα χέρια, στα πόδια και οι κεφαλαλγίες. Αυτό το συναντάμε και σε μία κουραστική μέρα. Ο χαρακτήρας όμως αυτών των συμπτωμάτων, δηλαδή η επιμονή, το συνεχόμενο επί μέρες το οποίο δεν υφίεται με τίποτα, ούτε με αναλγητικά ούτε με αντιφλεγμονώδη, πρέπει να μας βάλει σε υποψίες.

  • Σε επίπεδο θεραπείας, τί μπορεί να κάνει ένας γιατρός για τον ασθενή;

Όπως γρήγορα και αιφνίδια έρχεται αυτή η πάθηση –δηλαδή τη μία μέρα είσαι καλά και την άλλη μέρα πάσχεις- έτσι ακριβώς ανταποκρίνεται και στη θεραπεία. Η θεραπεία της κροταφικής αρτηρίτιδας απαιτεί πολύ υψηλές δόσεις κορτικοστεροειδών, δηλαδή της γνωστής σε όλους κορτιζόνης, την οποία κατηγορούμε αλλά σε μερικές περιπτώσεις δεν είναι απλά ευεργετική αλλά αποτελεί «θεϊκή παρέμβαση»! Αυτοί οι ασθενείς, με υψηλές δόσεις κορτιζόνης γίνονται κατευθείαν καλά. Δηλαδή η ύφεση των συμπτωμάτων είναι θεαματική. Τη μία μέρα αντιμετωπίζουν την κατάσταση που σας περιέγραψα και την επόμενη αρχίζουν να βελτιώνονται σημαντικά και σε ένα μεσοδιάστημα 5-6 ημερών, αν δεν έχουμε επιπλοκές, αποκαθίσταται πλήρως η υγεία τους. Από εκεί και πέρα η δουλειά του ρευματολόγου είναι να καταφέρει να μειώσει τα κορτικοστεροειδή, δηλαδή την κορτιζόνη, σε τέτοια δοσολογία έτσι ώστε ο ασθενής να μην έχει από εκεί και πέρα τα προβλήματα από τη χρόνια χορήγηση της κορτιζόνης.

  • Η πάθηση αυτή είναι μόνιμη;

Ναι, είναι χρόνια πάθηση. Από την εμφάνισή της και μετά μπορεί να μπει σε ύφεση, δηλαδή όπως λέω στους ασθενείς μου «να την κοιμίσουμε», αλλά ανά πάσα στιγμή μπορεί να υποτροπιάσει, δηλαδή να μας κάνει μία έξαρση. Σε έναν ασθενή ο οποίος ξέρουμε ότι θα πάρει για πολύ καιρό κορτιζόνη, με βάση τις κατευθυντήριες οδηγίες του ευρωπαϊκού και του αμερικάνικου οργανισμού αυτοάνοσονων νοσημάτων, πρέπει να φτάσουμε σε μια δόση κάτω από 4mg. Αυτή θεωρείται μια ασφαλής δόση έτσι ώστε να μπορεί ο ασθενής να την πάρει μακροπρόθεσμα. Πολλές φορές δεν μπορούμε να το καταφέρουμε αυτό και γι’ αυτό βάζουμε και δεύτερο ανοσοκατασταλτικό φάρμακο, κατά βάση τη μεθοτρεξάτη, η οποία δεν έχει τόση αποτελεσματικότητα ως προς τη συγκεκριμένη πάθηση αλλά μας βοηθάει να χαμηλώσουμε τη δόση της κορτιζόνης.

Βέβαια, τα νέα είναι πλέον πολύ ενθαρρυντικά για τους ασθενείς με κροταφική αρτηρίτιδα, γιατί έχουμε ένα νέο αποτελεσματικό φάρμακο το οποίο έγινε πρόσφατα διάσημο και το οποίο χρησιμοποιούσαμε για άλλες παθήσεις, όπως η ρευματοειδής αρθρίτιδα, ενώ χρησιμοποιήθηκε και στον κορωνοϊό. Είναι ο αναστολέας ιντερλευκίνης 6, ένας βιολογικός παράγοντας ο οποίος έχει θεαματικά αποτελέσματα στην κροταφική αρτηρίτιδα. Προς το παρόν μπορούμε να τον χορηγήσουμε μόνο στους ασθενείς στους οποίους αποτυγχάνει η απλή θεραπεία, δεν μπαίνουν δηλαδή σε ύφεση με κορτιζόνη και με μεθοτρεξάτη. Χρειάζεται ειδική διαδικασία και τεκμηρίωση της πάθησης μέσω ΕΟΦ. Όταν όμως μας χορηγηθεί αυτή η θεραπεία, οι ασθενείς αυτοί μπαίνουν σε πλήρη ύφεση χωρίς κορτιζόνη. Τα αποτελέσματα αυτού του φαρμάκου είναι θεαματικά!

  • Ο ασθενής, αφού νοσήσει, λάβει τη θεραπεία και μπει σε κατάσταση ύφεσης, μπορεί στην καθημερινότητά του να εφαρμόσει πρακτικές για να βελτιώσει την κατάσταση;

Όταν μιλάμε για τέτοιου είδους νοσήματα, μιλάμε για εμπλοκή του ανοσοποιητικού. Το ίδιο το ανοσοποιητικό αρχίζει και επιτίθεται στα αγγεία. Όταν έχουμε να κάνουμε με αυτοανοσία, πάντα συστήνουμε μια υγιεινή διατροφή (πχ να μην τρώμε λιπαρές τροφές), αλλά η δίαιτα μας βοηθάει πιο πολύ όσον αφορά στις παρενέργειες από τη θεραπεία. Ο ασθενής, για να μην έχει προβλήματα με τη χορήγηση κορτιζόνης (πχ παχαίνει, παρουσιάζει αυξημένη τριχοφυΐα κα), χρειάζεται αυστηρή δίαιτα έτσι ώστε να έχει ένα επίπεδο ζωής πολύ ικανοποιητικό.

Αυτό που πρέπει σίγουρα να τονίσουμε και πάλι είναι ότι σε επίπεδο πρωτοβάθμιας περίθαλψης, όταν τίθεται υποψία, πρέπει το περιστατικό να παραπέμπεται κατευθείαν σε εξειδικευμένο ιατρό. Το βασικό στη συγκεκριμένη νόσο είναι να προλάβουμε τις επιπλοκές. Γιατί αν χάσει ο ασθενής την όρασή του, μετά και να υποχωρήσει ο πόνος στα χέρια ήδη η ζημιά έχει γίνει. Αυτός ο άνθρωπος θα είναι σε μόνιμη αναπηρία. Το ίδιο θα συμβεί και αν πάθει κάποιο αγγειακό/ισχαιμικό εγκεφαλικό επεισόδιο.

  • Άρα το βασικό είναι η έγκαιρη διάγνωση, που συνιστά ουσιαστικά και πλήρη αποκατάσταση…

Η έγκαιρη διάγνωση ή η έγκαιρη υποψία και παραπομπή σε εξειδικευμένη βοήθεια, ώστε οι ασθενείς να ξεκινήσουν άμεσα τη θεραπεία τους. Εμείς οι ρευματολόγοι μπορούμε και αντιστρέφουμε τα πράγματα από το σημείο που τα βρίσκουμε και μετά. Ό,τι έχει γίνει πριν δεν μπορούμε δυστυχώς να το ανατρέψουμε. Αυτό ισχύει με όλες τις αυτοάνοσες και αυτοφλεγμονώδεις παθήσεις με τις οποίες ασχολούμαστε εμείς.

Μίγγος Μιχαήλ,
MD, ΜSc, PhD στην Ιατρική Σχολή των Ιωαννίνων

Ευχαριστούμε τον ιατρό – ρευματολόγο κ. Μίγγο Μιχαήλ
για τη συνεργασία και τις πολύτιμες πληροφορίες σχετικά με την αντιμετώπιση της νόσου.


Φανή Ρίζου - Δικηγόρος
Ρίζου Αικατερίνη - Ωτορυνολαρυγγολόγος - Φλώρινα Αθηνά Ιωσήφ - Σύμβουλος Σταδιοδρομίας mapyourpath.gr

Βαθμολόγησε την ΗΧΩ:


Συνολική βαθμολογία:

4.5
Rated 4.5 out of 5
4.5 από 5 αστέρια (βασισμένο σε 915 αξιολογήσεις)
Τέλειο80%
Πολύ καλό9%
Μέτριο2%
Φτωχό1%
Κακό8%

Terra Greca - Μεταποίηση Αγροτικών Προϊόντων - Φλώρινα

Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνση σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *