Ο Άη-Νικόλας ο δικός μας (Π.Βότσης)

Βότσης Πέτρος - ΣημείωμαΠερίπου δύο χιλιόμετρα ανατολικά του χωριού μας, έχουμε ένα μικρό εκκλησάκι σε μεγάλο χώρο, τον Άη-Νικόλα. Στο εκκλησάκι αυτό υπήρχε ένας ξενώνας με τσαρδάκι, δυο δωμάτια πάνω, ενώ στο ημιυπογειο υπήρχε στάβλος. Ο ξενώνας είχε χτιστεί στα πρότυπα ενός χανιού.

Οι ταξιδιώτες μπορούσαν να κοιμηθούν στον ξενώνα κι αν είχαν ζώα μπορούσαν να τα βάλουν στο στάβλο. Εκτός από τη «στέγη» που έβρισκε κάποιος στον Άη-Νικόλα, του προσφέρονταν κι ένα πιάτο φαγητό.

Αυτά υπήρχαν για πολλά χρόνια ενώ σήμερα τα πράγματα είναι κάπως διαφορετικά. Δεν υπάρχει για παράδειγμα άνθρωπος για να περιποιηθεί όσους καταλήγουν στον ξενώνα, έχει προστεθεί κι άλλος ξενώνας και έχει αλλάξει η περίφραξη.

Η εικόνα του Αγίου που βρίσκεται στην είσοδο, έχει τη χρονολογία 1871, πιθανή χρονολογία ανακαίνισης, γιατί τα υλικά και το χτίσιμο φανέρωναν ότι υπήρχε από πολύ παλιότερα. Στα τέλη του 19ου αιώνα υπήρχε μια κινητικότητα στα μέρη μας και πρέπει να σχετίζεται με την απόσχιση της Βουλγαρικής Εξαρχίας από το Πατριαρχείο της Κωσταντινούπολης.

Το πιθανότερο είναι να ήταν το κτίσμα εκκλησάκι νεκροταφείου αφού ακριβώς απέναντι ήταν η θέση του παλαιού μας χωριού (Σελίστσετο) και δεν ήταν σίγουρα Άη-Νικόλας.

Οι Σετινιώτες το αγαπούσαν το εκκλησάκι αυτό και το γιόρταζαν στις 20 του Μάη, του θερινού Άη-Νικόλα όπως το έλεγαν και ήταν η επέτειος της Ανακομιδής και Μετακομιδής των λειψάνων (1087 μ.Χ.).

Στις 20 Μάη, που γινόταν το μικρό πανηγύρι, έρχονταν επισκέπτες και προσκυνητές και από τα διπλανά χωριά. Μερικοί φτάνανε από το απόγευμα της 19ης του Μάη και κοιμόντουσαν στον ξενώνα ή στο προαύλιο της εκκλησίας.
Στις 19 του Μάη το βράδυ γινόταν το κουρμπάνι, δηλαδή έβγαινε ένα μοσχάρι, που το είχε χαρίσει κάποιος σε πλειοδοτικό διαγωνισμό. Όποιος έδινε τα περισσότερα ήταν ο οικοδεσπότης του γεύματος και είχε τον τίτλο του κουμπάρου (Νούνκο).

Το αντίτιμο του πλειστηριασμού, ήταν κατά κανόνα «γέννημα» το οποίο το έπαιρνε η εκκλησία κι αυτό αποτελούσε το εισόδημα για να διατηρείται ο ξενώνας ενώ το μοσχάρι θα σφάζονταν.

Στις 20 του Μάη γινόταν η Θεία Λειτουργία και στη συνέχεια στρώνονταν τραπέζια και γευμάτιζαν όλοι. Το φαγητό ήταν κρέας βραστό με κριθαράκι κι αν ήταν Τετάρτη ή Παρασκευή φασολάδα. Στο τραπέζι αρχικά σερβίρονταν ορεκτικά (τουρσί, σαλάτες, τυρί) με τσίπουρο, ενώ το φαγητό συνοδευόταν από κρασί κατά κανόνα κόκκινο μπρούσικο.

Το σερβίρισμα το έκαναν γυναίκες του χωριού, όπως και το μαγείρεμα. Πολύ παλαιότερα όλα τα έκαναν οι άντρες και δεν υπήρχαν γυναίκες ούτε στο τραπέζωμα, ούτε στο σερβίρισμα.

Ο παπάς, ο δάσκαλος, ο πρόεδρος της κοινότητας και ο χωροφύλακας κάθονταν σε περίοπτες θέσεις και ήταν οι πρώτοι δοκιμαστές των εκλεκτών εδεσμάτων και με μερίδες ιδιαίτερα προσεγμένες.

Μετά το φαγητό στήνονταν χορός μέχρι αργά το απόγευμα, γι’αυτό και τη γιορτή αυτή την ονόμαζαν, μικρό ανοιξιάτικο πανηγύρι.

Στον Άη-Νικόλα πριν από τον Εμφύλιο υπήρχε άνθρωπος από το χωριό μας, για να περιποιείται τους επισκέπτες και να διαχειρίζεται τα έσοδα που ήταν κυρίως «γεννήματα» και άλλες δωρεές προς την εκκλησία. Δάνειζε «γέννημα» σε όσους το χρειάζονταν, είτε για να φτιάξουν ψωμί, είτε για να σπείρουν τα χωράφια τους. Επίσης βοηθούσε τους φτωχούς.

Ο κάθε ταξιδιώτης και οποιοσδήποτε ξένος, έβρισκε στον Άη-Νικόλα κρεβάτι να κοιμηθεί κι ένα πιάτο φαγητό. Ο άνθρωπος που υπηρετούσε το ναό, φρόντιζε ολόκληρη τη μέρα και τα μικρά παιδιά όσων δούλευαν στα χωράφια τους και ήταν κοντά στον Άη-Νικόλα. Τα πρόσεχε, τα τάιζε και τα κοίμιζε το μεσημερι.

Στις δεκαετίες του 1980 και του 1990 για είκοσι περίπου χρόνια είχε εγκατασταθεί στον Άη-Νικόλα ενας καλόγερος και υπηρετούσε το ναό. Ο καλόγερος αυτός έχτισε και νέο ξενώνα και άλλες κατασκευές. Αυτός δρώντας με έναν αυθορμητισμο κι ένα ακαλαίσθητο αυτοσχεδιασμο κατασκεύσασε διάφορα παραπήγματα και ξωκλήσια που δεν είχαν καμία σχέση με την αρχιτεκτονική τόσο του παλαιού ναού όσο και του χώρου. Επιπλέον εν ονόματι της ασφάλειας και της διαφύλαξης από κλοπή, απογύμνωσε το ναό από τις παλιές εικόνες.

Αν ο νέος ξενώνας γινόταν με την ίδια αρχιτεκτονική γραμμή με την εκκλησία και τον παλαιό ξενώνα θα ήταν σίγουρα ένα ελκυστικό συγκρότημα και στολίδι για την περιοχή.

Παρόλα όσα είχε κάνει ο καλόγερος, οι περισσότεροι συγχωριανοί μας, τον αγάπησαν κι όταν αναπαύτηκε τον έθαψαν στο προαύλιο του Άη-Νικόλα.

Οι συγχωριανοί μας πάντα αγαπούσαν τον Άη-Νικόλα και τον φρόντιζαν. Ευτυχώς και σήμερα συνεχίζεται αυτό το ενδιαφέρον και υπάρχει αγάπη για τον Άη-Νικόλα και αυτό αποτελεί εγγύηση τόσο για τη μελλοντική φροντίδα διατήρησης του, όσο και για τη συνέχιση της πραγματοποίησης του μικρού μας πανηγυριού στις 20 του Μάη.


Βαθμολόγησε την ΗΧΩ:


Συνολική βαθμολογία:

4.5
4,5 rating
4.5 από 5 αστέρια (βασισμένο σε 384 αξιολογήσεις)
Τέλειο84%
Πολύ καλό4%
Μέτριο2%
Φτωχό1%
Απαίσιο9%

Terra Greca - Μεταποίηση Αγροτικών Προϊόντων - Φλώρινα

Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνση σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *

Scroll Up