Ο Αγροτικός Συνεταιρισμός Φασολοπαραγωγών Εθνικού Δρυμού “ΠΕΛΕΚΑΝΟΣ” χρησιμοποιεί τα χρηματοδοτικά εργαλεία της Πολιτικής Συνοχής για να διασώσει γηγενείς πληθυσμούς φασολιών της Πρέσπας

Κοινοποιώντας δείχνεις το ενδιαφέρον σου...

Του Γεωργούλα Σταύρου

Τα φασόλια Πρεσπών αποτελούν παραδοσιακό προϊόν της περιοχής της Πρέσπας. Είναι ιδιαίτερα θρεπτικά και ξεχωρίζουν για την ποιότητά τους, που οφείλεται στον τόπο αλλά και στον τρόπο παραγωγής τους. Τα ιδιαίτερα ποιοτικά χαρακτηριστικά σε σχέση με αντίστοιχα προϊόντα που παράγονται σε άλλες περιοχές της χώρας τα καθιστούν ιδιαίτερα ανταγωνιστικά, καθώς αποδεδειγμένα διαθέτουν περισσότερες πρωτεΐνες, θερμιδική αξία, ενέργεια και υδατάνθρακες, γεγονός που αποδεικνύεται από τις σχετικές χημικές αναλύσεις. Το 2009 τόσο τα μεγαλόσπερμα πλακέ όσο και οι γίγαντες – ελέφαντες χαρακτηρίστηκαν ως Προϊόν Προστατευόμενης Γεωγραφικής Ένδειξης (Π.Γ.Ε), ενώ ήδη από το 1994 είχαν χαρακτηριστεί ως προϊόντα Προστατευόμενης Ονομασίας Προέλευσης (Π.Ο.Π.).

Ακριβή στοιχεία για το πότε ακριβώς άρχισε η καλλιέργεια του φασολιού στην Πρέσπα δεν υπάρχουν, αναφέρεται όμως ότι πληθυσμός φασολιού με την επωνυμία «πλακί» ή «πλακέ» εισήχθη στην περιοχή κατά τη δεκαετία του 1920 και καλλιεργήθηκε συστηματικά σε κοιλάδες και δροσερά μικροκλίματα, ενώ υπάρχουν ταξιδιωτικά κείμενα που ανάγονται στη δεκαετία του 1930 και του 1940 και βεβαιώνουν πως η καλλιέργεια του φασολιού στη περιοχή των Πρεσπών ήταν ιδιαίτερα αναπτυγμένη από τότε. Μετά τη λειτουργία του αρδευτικού δικτύου, που ολοκληρώθηκε το 1967, οι καλλιέργειες μετατοπίστηκαν στις παραλίμνιες περιοχές της Μικρής Πρέσπας.

Ο Αγροτικός Συνεταιρισμός Φασολοπαραγωγών Εθνικού Δρυμού Πρεσπών «ΠΕΛΕΚΑΝΟΣ» δημιουργήθηκε με σκοπό την ανάδειξη, προβολή και προώθηση των φασολιών των Πρεσπών, μετά από σοβαρά προβλήματα που δημιουργήθηκαν στην εγχώρια αγορά το 2003, που είχαν ως αποτέλεσμα μεγάλη ποσότητα φασολιών Πρεσπών να παραμείνει αδιάθετη. Σήμερα ο συνεταιρισμός αριθμεί 29 μέλη, με ποσοστό άνω του 50% της παραγωγής των φασολιών στην ευρύτερη περιοχή των Πρεσπών. Ο συνεταιρισμός εφαρμόζει Σύστημα Ολοκληρωμένης Διαχείρισης, ώστε η καλλιέργεια των φασολιών να συμβαδίζει με τις σύγχρονες γεωργικές πρακτικές, με σεβασμό στο περιβάλλον και με στόχο την παραγωγή ενός άκρως ποιοτικού και ασφαλούς προϊόντος. Διαθέτει σύγχρονες υποδομές και έχει πιστοποιηθεί κατά AGRO 2-1, Διαχείριση Αγροτικού Περιβάλλοντος – Σύστημα Ολοκληρωμένης Διαχείρισης στη Γεωργική Παραγωγή, Μέρος 1ο: Προδιαγραφή και AGRO 2-2, Διαχείριση Αγροτικού Περιβάλλοντος – Σύστημα Ολοκληρωμένης Διαχείρισης στη Γεωργική Παραγωγή, Μέρος 2ο: Απαιτήσεις για την Εφαρμογή στη Φυτική Παραγωγή. Παράλληλα, ακολουθεί το πρότυπο ποιότητας ISO 22000:2005, που αφορά στη διασφάλιση των προϊόντων για την ασφάλεια και την υγεία του καταναλωτή, ανταποκρινόμενος πλήρως στις απαιτήσεις που  τίθενται από τον ΕΛΟΤ.

Ένα από τα βασικά προϊόντα του συνεταιρισμού είναι τα μεγαλόσπερμα φασόλια Γίγαντες και Ελέφαντες, που παραδοσιακά καλλιεργούνται ως “ξερά φασόλια” στην περιοχή της Πρέσπας. Τα συγκεκριμένα είδη είναι φημισμένα για τη νοστιμιά τους, την καλή τους βραστικότητα και το λευκό χρώμα των σπόρων τους ενώ κατέχουν ιδιαίτερη προτίμηση στο διαιτολόγιο των Ελλήνων ως εθνικό φαγητό. Δυστυχώς είναι σταυρογονιμοποιούμενα φυτά, γεγονός που επιτρέπει σε μεγάλο βαθμό τις τυχαίες διασταυρώσεις μεταξύ των ξένων και των γηγενών πληθυσμών γιγάντων και ελεφάντων. Ως αποτέλεσμα, με την πάροδο των χρόνων, προέκυψαν σοβαρά προβλήματα στη γενετική καθαρότητα των δύο γηγενών πληθυσμών, με τον κίνδυνο οριστικής απώλειας των εξαιρετικών αυτών παραγωγικών και νόστιμων τοπικών πληθυσμών φασολιών Πρεσπών να είναι πολύ μεγάλος.

Για την αντιμετώπιση του προβλήματος, ο “ΠΕΛΕΚΑΝΟΣ” υλοποιεί το έργο «Ανάδειξη, αξιολόγηση και βελτίωση των ιδιαίτερων ποιοτικών χαρακτηριστικών των Ελληνικών ποικιλιών φασολιού “Γίγαντες” και “Ελέφαντες” Πρεσπών», αξιοποιώντας τα χρηματοδοτικά εργαλεία της Πολιτικής Συνοχής. Πιο συγκεκριμένα, το έργο χρηματοδοτείται μέσω του Επιχειρησιακού Προγράμματος της Περιφέρειας Δυτικής Μακεδονίας, με συγχρηματοδότηση από το Ευρωπαϊκό Ταμείο Περιφερειακής Ανάπτυξης. Ο συνολικός προϋπολογισμός της επένδυσης φτάνει τα 155.560 ευρώ ενώ το ποσό της επιχορήγησης αγγίζει τα 124.520 ευρώ.

Το συνολικό έργο περιλαμβάνει δαπάνες για την κάλυψη προσωπικού με στόχο τον συντονισμό εργασιών δειγματοληψίας και την οργάνωση των παραγωγών και των τοπικών γεωπόνων, τη συλλογή δειγμάτων υφιστάμενων ποικιλιών, τη διαχείριση του έργου, την εγκατάσταση πειραματικών αγρών, την επιχειρησιακή αξιολόγηση των ερευνητικών αποτελεσμάτων, την αίτηση εγγραφής στον Εθνικό Κατάλογο και την οργάνωση δράσεων δημοσιότητας. Επιπρόσθετα, καλύπτονται δαπάνες για έρευνα επί συμβάσει, γνώσεις και διπλώματα ευρεσιτεχνίας και συμβουλευτικές υπηρεσίες με στόχο τη φαινοτυπική αξιολόγηση του γενετικού υλικού των ποικιλιών και τον μοριακό χαρακτηρισμό της παραλλακτικότητας, την ανάλυση του μεταγραφήματος των ποικιλιών και την ανάπτυξη μοριακών δεικτών επιλογής βασισμένων σε γονίδια καθώς και την παροχή συμβουλευτικών υπηρεσιών οργάνωσης του έργου.

Για τη σημασία της συγκεκριμένης δράσης για τη διάσωση, την ανάδειξη και προώθηση των γηγενών πληθυσμών Γιγάντων και Ελεφάντων μίλησε στην εφημερίδα “ηχώ” Φλώρινας η γεωπόνος του Αγροτικού Συνεταιρισμού Φασολοπαραγωγών Εθνικού Δρυμού Πρεσπών, κα Σόνια Μιχαηλίδου:

«Μέσα από το συγκεκριμένο έργο στόχος είναι να παραχθούν τοπικές ποικιλίες και τοπικοί πληθυσμοί για τα φασόλια Γίγαντες και Ελέφαντες και να γίνει εγγραφή για πρώτη φορά με τέτοια ποικιλία στον Εθνικό Κατάλογο.

Το γεγονός αυτό είναι θετικό τόσο για τους δικούς μας παραγωγούς όσο και για τους έξω παραγωγούς, καθώς η γενετική διάβρωση που συμβαίνει κάθε χρόνο στο φασόλι -γιατί είναι σταυρογονιμοποιούμενο- έχει ως αποτέλεσμα να αλλάξει σχήμα και βάρος σπόρου, κάτι που οδηγεί σε μειωμένο δυναμικό απόδοσης. Επομένως, πετυχαίνοντας ομοζυγωτίες στους πληθυσμούς και καλύτερα χαρακτηριστικά φαινότυπου, έχουμε μεγαλύτερη απόδοση και συνεπώς περισσότερο κέρδος για τους παραγωγούς, όχι μόνο του “ΠΕΛΕΚΑΝΟΥ” αλλά και τους υπόλοιπους, σε περίπτωση που αυτό χρησιμοποιηθεί σαν σπόρος παραγωγής.

Ο σπόρος που υπήρχε από παλιά ήταν σχετικά μεγάλος σε μέγεθος, είχε περισσότερο βάρος και είχε λευκό χρώμα. Με τα χρόνια και τις προσμείξεις όλα αυτά είχαν μειωθεί, επομένως είχε μειωθεί και η παραγωγή του. Εκεί που θα έβγαζε 400-500 κιλά το στρέμμα, η παραγωγή ήταν μειωμένη περίπου κατά 100 κιλά.

Ο σπόρος που πήραμε εμείς από τα δείγματα κατά τα τρία χρόνια που γίνεται το πείραμα είναι  ο σπόρος ακριβώς όπως ήταν πριν από περίπου 40 χρόνια. Είναι πιο βαρύς, είναι μεγαλύτερος, έχει πιο λευκό χρώμα και υπάρχει και διαχωρισμός στις ποικιλίες Γίγαντα και Ελέφαντα, που πλέον είναι ευδιάκριτος με το μάτι. Κάτι τέτοιο θα συμβάλει σε μεγαλύτερη απόδοση της παραγωγής του χωραφιού ανά στρέμμα και φυσικά και στο κέρδος που θα έχει ο παραγωγός στην τελική πώληση.

Το πείραμα στο οποίο αναφέρομαι είχε ως στόχο ο σπόρος να φτάσει σε μια ομοζύγωτη κατάσταση, δηλαδή φαινοτυπικά – εξωτερικά, όπως το βλέπουμε, να είναι ομοιόμορφος και να θυμίζει την παλιά ποικιλία Πρέσπα. Σπάρθηκε τρία χρόνια σε αγροτεμάχιο του συνεταιρισμού, ώστε να μπορέσει να έχει την κατάσταση που θέλουμε για να εγγραφεί στον Εθνικό Κατάλογο σαν ποικιλία. Δηλαδή τα χαρακτηριστικά που απέκτησε αυτά τα τρία χρόνια να συνεχιστούν και τα επόμενα, όταν φυτευτεί από τον παραγωγό στο χωράφι. Αξίζει να σημειωθεί ότι το πείραμα αυτό έγινε με τη συμβολή και του προγράμματος Poliprespa, το οποίο υλοποιείται από τους τοπικούς φορείς της Πρέσπας, με δωρεά από το Ίδρυμα “Σταύρος Νιάρχος”.

Τελικός μας στόχος είναι να εγγράψουμε την ποικιλία στον Εθνικό Κατάλογο και στη συνέχεια να πάρουμε τον σπόρο αυτόν για σποροπαραγωγή, ώστε να μπορέσουμε να διαθέσουμε τις ποσότητες αυτές και στους παραγωγούς της περιοχής. Ο σπόρος θα εγγραφεί στον κατάλογο όχι επειδή είναι καινούργιος, αλλά επειδή έγινε βελτίωση του ήδη υπάρχοντα σπόρου. Όταν ξεκίνησε το πρόγραμμα, αναζητήθηκαν τοπικοί σπόροι από τους παραγωγούς της περιοχής και  ύστερα από αναλύσεις που πραγματοποιήθηκαν προέκυψε το συμπέρασμα ότι πρόκειται για τον σπόρο της Πρέσπας, τους παλιούς Γίγαντες – Ελέφαντες. Για να μπορέσει να εγγραφεί στον Εθνικό Κατάλογο θα πρέπει ο σπόρος να φτάσει να έχει κάποια χαρακτηριστικά, τα οποία θα τα κληροδοτεί σταθερά από χρόνο σε χρόνο.

Το πειραματικό στάδιο, όπως και οι αναλύσεις, έχουν πλέον ολοκληρωθεί, πετύχαμε δηλαδή μια ομοζύγωτη κατάσταση του σπόρου και θα ξεκινήσουν οι διαδικασίες για να κατατεθεί ο φάκελος προκειμένου να ενταχθεί στον Εθνικό Κατάλογο, εφόσον πάρει την έγκριση.

Μόλις εγκριθεί, επόμενη κίνηση είναι ο σπόρος να χρησιμοποιηθεί για σποροπαραγωγή, ώστε να παραχθεί μεγαλύτερη ποσότητα. Ο στόχος είναι να αντικατασταθούν οι  υπάρχοντες σπόροι με τον καινούργιο και να παραχθούν μάλιστα επαρκείς ποσότητες, ώστε να τους προμηθευτούν οι παραγωγοί για να τους σπείρουν.

Αναμφίβολα η συμβολή του χρηματοδοτικού εργαλείου που χρησιμοποιήθηκε, του Ευρωπαϊκού Ταμείου Περιφερειακής Ανάπτυξης, είναι μεγάλη. Το συγκεκριμένο προϊόν αποτελεί μονοκαλλιέργεια για την περιοχή των Πρεσπών και συμβάλλει καίρια στην ανάπτυξη και διαιώνιση της πρωτογενούς δραστηριότητας στην περιοχή. Η διάσωση λοιπόν των συγκεκριμένων ποικιλιών και στη συνέχεια η ανάδειξη και προώθησή τους αποτελούν μονόδρομο για την απρόσκοπτη συνέχιση της συγκεκριμένης παραγωγικής δραστηριότητας στην ευρύτερη περιοχή των Πρεσπών».

Ευχαριστούμε τον πρόεδρο και το προσωπικό του Α.Σ. Πελεκάνος για τη συνεργασία και τις πολύτιμες πληροφορίες που μας παρείχαν. Για τη συγγραφή του άρθρου αντλήθηκαν πληροφορίες από τον ιστότοπο www.prespabeans.gr, τον οποίο μπορείτε να επισκεφτείτε για να ενημερωθείτε πληρέστερα σχετικά με τα φασόλια Πρεσπών και τις δράσεις του συνεταιρισμού.

EURACTIV_ESPA

Φανή Ρίζου - Δικηγόρος
Ρίζου Αικατερίνη - Ωτορυνολαρυγγολόγος - Φλώρινα Αθηνά Ιωσήφ - Σύμβουλος Σταδιοδρομίας mapyourpath.gr

Βαθμολόγησε την ΗΧΩ:


Συνολική βαθμολογία:

4.5
Rated 4.5 out of 5
4.5 από 5 αστέρια (βασισμένο σε 913 αξιολογήσεις)
Τέλειο80%
Πολύ καλό9%
Μέτριο2%
Φτωχό1%
Κακό8%

Terra Greca - Μεταποίηση Αγροτικών Προϊόντων - Φλώρινα

Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνση σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *