Συνέντευξη με τον Κωσταντίνο Φωτιάδη (Συγγραφέα – Καθηγητή Ιστορίας) – Α’ μέρος

Η συνέντευξη πρωτοδημοσιεύτηκε στην εβδομαδιαία εφημερίδα ΗΧΩ Φλώρινας την Τετάρτη 24 Μαρτίου 2010.

Συνάντησα τον κ. Κωνσταντίνο Φωτιάδη, συγγραφέα και καθηγητή της νέας Ελληνικής ιστορίας, στο Πανεπιστήμιο Δυτικής Μακεδονίας, γνωστό για τους αγώνες του για την ανάδειξη του ποντιακού ζητήματος, στην «Αστική Σχολή Αικατερίνης». Στο χώρο της σχολής, στεγάζεται πολυθεματική έκθεση «Πόντος, δικαίωμα στη μνήμη», που οργάνωσε ο ίδιος. Εκεί, ανάμεσα σε παλιές φωτογραφίες, πίνακες, έγγραφα, ιστορικά κειμήλια και ντοκουμέντα που αναδεικνύουν την ιστορία του Ποντιακού Ελληνισμού μέσα στους αιώνες, μιλήσαμε γιατί άλλο; Για ιστορία!

Πρόσωπα & Ιδέες - Αυγή Κύρκου

Κ. Φωτιάδη, πριν από λίγες μέρες, αναγνωρίστηκε από το Σουηδικό κοινοβούλιο η γενοκτονία των Ποντίων και των Αρμενίων. Έχετε αφιερώσει τη ζωή σας γι’αυτόν το σκοπό. Τι σημαίνει για σας, αλλά και τι σημαίνει γενικότερα αυτή η αναγνώριση;

Aυτή η αναγνώριση σημαίνει τη νίκη της Αντιγόνης ενάντια στον Κρέοντα! Σημαίνει τη νίκη των 350 χιλιάδων νεκρών μας. Μετά από αυτή την πράξη των βουλευτών του Σουηδικού Κοινοβουλίου, υπάρχει ηθική αποκατάσταση και γι’ αυτούς όλους, αλλά και αποκατάσταση της ίδιας της ιστορίας. Θεωρώ ότι το Σουηδικό Κοινοβούλιο ξεκινάει έναν αγώνα για τη διεθνή αναγνώριση των Ελλήνων του Πόντου.

Έχει σημασία που η αναγνώριση της γενοκτονίας ξεκινάει από τη Σουηδία;

Έχει, γιατί η Σουηδία είναι μία από τις πιο δημοκρατικές χώρες του κόσμου. Δεν είναι μία τριτοκοσμική χώρα που θα μπορούσε, για άλλους λόγους, γεωπολιτικούς ή γεωστρατηγικούς να αναλάβει μία τέτοια απόφαση. Η Σουηδία επιλέγει να κάνει την αναγνώριση, σε μία περίοδο όπου έχει με την Τουρκία πολύ καλές σχέσεις. Έχει αναλάβει από την αρχή, όλη την τηλεπικοινωνιακή κάλυψη της Τουρκίας. Αυτό σημαίνει ότι υπάρχουν εκατομμύρια κέρδη και για τη μία και για την άλλη χώρα. Αυτό όμως, δεν έπαιξε κανένα ρόλο ώστε να σκεφθεί οικονομικά, να σκεφτεί μόνον το συμφέρον της και να πει, αυτή την περίοδο δεν συμφέρει σε μένα να πάρω μια τέτοια απόφαση. Το έχει κάνει όμως πολλές φορές η Αμερική, η οποία για λόγους γεωπολιτικούς και γεωστρατηγικούς, όσες φορές τέθηκε το θέμα της αναγνώρισης, των Αρμενίων κυρίως, πάντα προσπαθούσε η Αμερικάνικη Κυβέρνηση να μη δίνει καθαρά την απόφασή της.

Το Αμερικάνικο κογκρέσο αναγνώρισε, δεν αναγνώρισε;

Το Κογκρέσο αναγνώρισε, αλλά η υπουργός εξωτερικών κ. Χίλαρι, προσπαθεί να ηρεμήσει την Τουρκική Κυβέρνηση λέγοντας ότι δεν θα περάσει από το κοινοβούλιο της Αμερικής, άσχετα εάν πέρασε από το Κογκρέσο. Ολοκληρώνεται ο κύκλος της αναγνώρισης όταν περνάει και από το Αμερικάνικο κοινοβούλιο. Για μένα είναι θέμα χρόνου, γιατί θα αναγκασθούν να αναγνωρίσουν. Δεν μπορεί αυτή η χώρα, να μην αναγνωρίσει το δίκαιο ενός Λαού που έχει υποστεί εκατό τοις εκατό γενοκτονία! Θεωρώ ότι είναι ένα πολύ καλό ξεκίνημα και για τη γενοκτονία των ελλήνων του Πόντου, αλλά και των Ασσυρίων γιατί αναγνωρίσθηκε και η γενοκτονία των Ασσυρίων.

Συνέντευξη Κωσταντίνου Φωτιάδη στην ΗΧΩ Φλώρινας - 1

Το Ελληνικό κοινοβούλιο πώς αντέδρασε;

Δεν έχω να πω καμία καλή κουβέντα για το Ελληνικό κοινοβούλιο! Δεν ξέρω σε ποιο βαθμό πιέστηκαν από τα κόμματά τους. Το χειρότερο ξέρετε ποιο είναι; Δεν έχω να πω καμία καλή κουβέντα για τους προσφυγικής καταγωγής βουλευτές όλων των κομμάτων, οι οποίοι δεν πήραν θέση στο ζήτημα αναγνώρισης της γενοκτονίας των Ελλήνων του Πόντου. Προσωπικά πιστεύω πως θα έπρεπε να χτυπήσουμε καμπάνες, γιατί είναι ένα μεγάλο ιστορικό γεγονός. Πέρα και από το ιστορικό, είναι και ηθικό. Για πρώτη φορά βάζει σε τάξη κάποια πράγματα για τα οποία εδώ και 90 χρόνια, το Ελληνικό Κοινοβούλιο αντιδρούσε συνειδητά αλλά και γενικά είχαμε και την εχθρική αντιμετώπιση από τη γειτονική χώρα. Είναι λυπηρό στις μέρες μας να υπάρχουν τούρκοι καθηγητές και διανοούμενοι που αναγνωρίζουν τη γενοκτονία των Ελλήνων του Πόντου και παίρνουν θέση με κίνδυνο ακόμα και της ζωής τους, στη στρατοκρατική Τουρκία και εμείς εδώ να μπαίνουμε κάτω από τη λογική των κομμάτων και να μην θέλουμε να πάρουμε μία ξεκάθαρη και δυνατή θέση για αυτά τα ζητήματα. Από ό,τι ξέρω μόνον ο Αλέκος ο Αθανασιάδης, ο βουλευτής ΠΑΣΟΚ Κοζάνης, έκανε μία δήλωση για την αναγνώριση της γενοκτονίας. Φρόντισα να έχω επαφή και με το διαδίκτυο και με τις εφημερίδες και έως τώρα δεν έχουν πάρει θέση. Από τα Ελληνικά τηλεοπτικά κανάλια η ΕΤ3 πήρε ξεκάθαρη θέση και το ΣΚΑΙ μίλησε λίγο. Όλα τα υπόλοιπα κανάλια τίποτα. Ιδίως το MEGA αναφέρθηκε στη γενοκτονία και την αναγνώριση των Αρμενίων από το Σουηδικό κοινοβούλιο και δεν έκανε καμία αναφορά στη γενοκτονία των Ελλήνων του Πόντου.

Το Ελληνικό κοινοβούλιο είχε αντιμετωπίσει με ψυχρότητα και καχυποψία – διορθώσετε με αν κάνω λάθος – και το έργο σας, τη 14τομη ιστορία του Ποντιακού Ελληνισμού που είχατε γράψει. Είχαν ακουστεί τότε διάφορα… ότι γράψατε την ιστορία «εν θερμώ», ότι από το έργο σας έλλειπε η αντικειμενικότητα και ότι μεροληπτείτε υπέρ της Ελληνικής πλευράς.

Δεν είναι έτσι ακριβώς τα πράγματα. Το Ελληνικό κοινοβούλιο, όταν αναγνώρισε τη γενοκτονία του Πόντου, ανέθεσε σε μένα και το Μιχάλη το Χαραλαμπίδη να έχουμε μία εποπτεία για τη συγκέντρωση όλων των ντοκουμέντων που στοιχειοθετούν το έγκλημα της γενοκτονίας. Η Βουλή των Ελλήνων στην απόφαση που μου είχε στείλει, έλεγε ότι αναλαμβάνει και όλα τα έξοδα. Μετά από οκτώ χρόνια προσωπικής δουλειάς, μιλώντας, όχι ως Κώστας Φωτιάδης, αλλά για λογαριασμό όλων των Ποντίων, είπα ότι οι Πόντιοι είμαστε ικανοποιημένοι από την ομόφωνη απόφαση του κοινοβουλίου και δεν ζητούμε καμία κάλυψη των εξόδων, αρκεί το Ελληνικό κοινοβούλιο να κάνει το χρέος του απέναντι στην ιστορία. Να εκδώσει μετά όλο αυτό το υλικό που θα συγκεντρωθεί. Οκτώ χρόνια αφιέρωσα από τη ζωή μου. Αφιέρωσα και πολλά εκατομμύρια. Όλα αυτά τα ταξίδια που έκανα στα υπουργεία εξωτερικών της Ευρώπης για τη συγκέντρωση του υλικού, απαιτούσαν χρήματα. Μόνο στη Ρωσία έκανα δεκαέξι ταξίδια, για να μαζευτεί το υλικό. Όλα αυτά απαιτούσαν χρήματα. Είχα ένα σπίτι στον παλαιό Παντελεήμονα που το έκανα όλο… φωτοτυπίες. Η Βουλή από την αρχή είχε ορίσει και μία εξαμελή επιτροπή η οποία θα έπρεπε να ελέγξει το έργο. Όταν ολοκληρώθηκε το έργο, η επιτροπή στην οποία συμμετείχαν, ο καθηγητής του Διεθνούς Δικαίου κ. Νεοκλής Κωνσταντόπουλος, ο Σαββίδης, ο Κωνσταντίνος Βακαλόπουλος, ο Ήφαιστος, όλοι αυτοί έγραψαν τα καλύτερα. Η έκθεσή τους είναι ένας ύμνος για το 14τομο έργο. Οπότε αυτό που ειπώθηκε, ότι δήθεν γράφτηκε «εν θερμώ» και ότι «μεροληπτώ υπέρ των Ελλήνων», δεν ισχύει. Απλώς συνέπεσε η περίοδος που ολοκληρώθηκε το έργο, να είναι ακριβώς μετά την περίοδο, θα έλεγα, της πολιτικής του Ανδρέα Παπανδρέου. Ο Ανδρέας Παπανδρέου είχε ξεκάθαρες θέσεις πάνω στο Ποντιακό ζήτημα. Είχε και σύμβουλό του το Μιχάλη Χαραλαμπίδη, τον οποίο εμπιστευόταν πάνω σε αυτά τα ζητήματα.

Άλλαξε η στάση της κυβέρνησης μετά τον Ανδρέα Παπανδρέου;

Ναι, εκείνη την περίοδο του Σημίτη ήταν, δυστυχώς, υπουργός Εξωτερικών, ο γιος του Ανδρέα Παπανδρέου, ο Γεώργιος Παπανδρέου. Αυτός είχε και έχει μία άλλη πολιτική πάνω σε αυτά τα ζητήματα. Αποτέλεσμα; Πιέσθηκαν από την Αμερική γιατί έπρεπε, σύμφωνα με το Αμερικάνικο δόγμα, να προσπαθήσουν, Ελλάδα και Τουρκία, να βρουν έναν καινούργιο τρόπο επικοινωνίας. Να μην αναδεικνύουν αυτά που τους χωρίζουν αλλά αυτά που τους ενώνουν.

Δεν μου ακούγεται και τόσο άσχημο αυτό. Για το έργο σας γιατί λειτούργησε αρνητικά;

Κοιτάξτε, μέσα σε αυτή τη λογική και αυτό το καταλαβαίνω, θα μπορούσαν να το πουν, να ξεκαθαρίσουν το τοπίο. Το Ελληνικό Κοινοβούλιο δεν δέχτηκε να εκδώσει αυτό το υλικό που εγώ, ως όφειλα, έπρεπε να του παραδώσω. Έτσι αναγκάσθηκα να βγω μόνος μου στη διαδικασία έκδοσης αυτού του υλικού, με προεγγραφές συνδρομητών, από τις οποίες καλύφθηκε ένα μέρος. Αυτό μου στοίχισε και οικονομικά γιατί πλέον χρειάσθηκε για ένα μεγάλο χρονικό διάστημα να μην έχω χρήματα για να μπορέσω να κάνω άλλες επιστημονικές δουλειές. Βγήκε το 14τομο έργο και όταν το είδε ο Κακλαμάνης ζήτησε συγγνώμη. Μου ζήτησε να συναντηθούμε στη Βουλή, παρουσία του Καστανίδη και του Τσιτουρίδη. Στον πρόλογό μου έγραφα πολύ αρνητικές κριτικές για τη στάση του προέδρου της Βουλής, οπότε μου λέει: «Δεν θέλω να μείνει αυτή η εντύπωση, ότι εγώ έχω κάτι με τους Ποντίους τους οποίους εκτιμώ. Θέλω, εάν σου είναι εύκολο, να γράψουμε ένα βιβλίο. Έναν τόμο, μπορούμε εύκολα να το μοιράσουμε σε όλα τα Πανεπιστήμια, τις Πρεσβείες και τα Προξενεία». Δέχθηκα, παρόλο που είχα την πικρία. Δέχθηκα και επειδή είδα ότι ήταν ειλικρινής. Κάθισα και ξαναέβγαλα τον 1ο τόμο που ήταν ένα κόστος 16 χιλιάδων ευρώ. Δεν έβαλα και τις έξι σελίδες που έγραφα εναντίον του Κακλαμάνη. Ήταν τότε που είχαμε εμείς τα προγράμματα εξομοίωσης και είχα μία οικονομική άνεση. Ο νέος τόμος, όσο ήταν πρόεδρος της Βουλής ο Κακλαμάνης, ανατέθηκε και μεταφράσθηκε σε έξι γλώσσες, οι οποίες μεταφράσεις από τότε, παραμένουν στα συρτάρια της Βουλής.

Δεν μοιράσθηκε όπως σας είχε υποσχεθεί;

Ο ένας ο τόμος μοιράσθηκε, αλλά οι μεταφράσεις που έπρεπε να σταλούν στις ευρωπαϊκές χώρες δεν εκδόθηκαν. Κάποια στιγμή στην Αμερική, έγινε ένα μεγάλο συνέδριο από τους διανοούμενους που ασχολούνται με θέματα γενοκτονιών. Εκεί με λίγες πηγές, το βιβλίο της αμερικανίδας γερουσιαστή… ένα δικό μου βιβλίο, συν τις πηγές των Αγγλικών και Γερμανικών ντοκουμέντων, το 87% των μελών του Κοινοβουλίου αναγνώρισε τη γενοκτονία. Περιμένανε όμως το μεγάλο βιβλίο. Η ομοσπονδία των Ποντιακών σωματείων έστειλε μία επιστολή στον πρόεδρο της Βουλής, το Σιούφα, με την οποία επιστολή ήθελαν να μάθουν σε ποιο στάδιο βρίσκεται η μετάφραση. Εκεί φαίνεται ξεκάθαρα ότι επικρατούσε το δόγμα της παλιάς πολιτικής. Ένα δόγμα που δείχνει ραγιαδισμό και δουλοπρέπεια. Ο Σιούφας ούτε λίγο ούτε πολύ τους είπε: «Εμείς δεν έχουμε σκοπό να το εκδώσουμε, αλλά αν θέλετε τη μετάφραση, την έχουμε σε ψηφιακή μορφή. Μπορείτε να την πάρετε και να εκδώσετε το βιβλίο μόνοι σας».

Σας προσέβαλε η στάση του προέδρου της βουλής;

Αν μας προσέβαλε; Αυτό σήμαινε προσβολή, όχι μόνο απέναντι σ’εμάς, αλλά απέναντι στους νεκρούς μας και απέναντι στην ιστορία μας. Ξέρετε τι σημαίνει το Ελληνικό κοινοβούλιο να μη θέλει να βγει το βιβλίο με το όνομά του; Γιατί αυτό ήταν που δεν ήθελε. Είχε κάνει πρόταση στην Παμμακεδονική ομοσπονδία των Ποντίων να χρηματοδοτήσει την έκδοση. Να δώσει δηλαδή τα χρήματα, αλλά να μη φαίνεται καθόλου η συμμετοχή της βουλής. Αυτό σημαίνει ότι αν εμείς κάνουμε έναν αγώνα για την αναγνώριση της γενοκτονίας των Ποντίων και δεν έχουμε δίπλα μας το Ελληνικό κοινοβούλιο, γιατί να έχουμε τα άλλα Ευρωπαϊκά κράτη; Γι’ αυτό θεωρώ ότι είναι μεγάλη νίκη αυτό που έγινε στη Σουηδία. Θα περίμενα μετά από αυτό, να χτυπήσουν καμπάνες, ο πρόεδρος της δημοκρατίας, ο πρόεδρος της βουλής, οι αρχηγοί των κομμάτων να βγουν και να ευχαριστήσουν το Σουηδικό λαό που αποκαθιστά ένα κεφάλαιο της Ελληνικής ιστορίας. Το Ελληνικό κοινοβούλιο έχει μεγάλο έλλειμμα πατριωτισμού. Θα σας πω τούτο: Τη θυσία για να βγει η χώρα από την οικονομική κρίση ο λαός την ανέχεται. Δε θα ανεχθεί όμως άλλες τέτοιες ταπεινώσεις. Δε θα δεχθεί το ραγιαδισμό απέναντι στη γενοκτονία του Ποντιακού Ελληνισμού.

Κ. Φωτιάδη γράφετε αλλά και διδάσκετε ιστορία. Πιστεύετε ότι ο ιστορικός πρέπει να καταγράφει ψυχρά τα γεγονότα ή να παίρνει και θέση απέναντι σ’ αυτά;

Κοιτάξτε, όταν σήμερα στα μοντέρνα μαθηματικά, δύο και δύο δεν κάνουν τέσσερα, αλλά συν πλην τέσσερα, πώς μπορούμε να πούμε ότι υπάρχει μόνο μία ιστορική αλήθεια και μόνο μία ιστορική τεκμηρίωση;.Εγώ είμαι θιασώτης της πολλαπλής ανάγνωσης της ιστορίας. Το λέω αυτό γιατί ο καθένας από εμάς που γράφουμε ιστορία έχει διαφορετικά μεθοδολογικά εργαλεία, διαφορετική παιδεία, διαφορετική ιστορική γνώση. Δεν υπάρχει μόνο μία αλήθεια. Για να γίνει ευκολότερα κατανοητό, σας λέω να πάρετε ένα οποιοδήποτε ιστορικό ή πολιτικό γεγονός της ημέρας και να δείτε πώς το σχολιάζει ο Ελληνικός τύπος. Είδατε ποτέ, να συμφωνούν οι εφημερίδες της δεξιάς, με τις εφημερίδες της αριστεράς, ή τις σοσιαλιστικές; Το ίδιο γεγονός ερμηνεύεται πολλαπλά και κάθε εφημερίδα δίνει τη δική της ιστορική τεκμηρίωση και αλήθεια. Έτσι και στην ιστορία υπάρχουν οι διάφορες σχολές. Η Μαρξιστική σχολή θα δώσει διαφορετική ερμηνεία από τη γερμανική σχολή, που είναι σχολή των τεκμηρίων, των πηγών και των ντοκουμέντων. Οι ιστορικοί σαφώς και δεν είναι απλά και μόνο μαγνητόφωνα που μεταφέρουν αυτό που λένε οι πηγές. Όταν την πηγή την εντάσσεις μέσα στη χρονική περίοδο και μέσα στα χρονικά γεγονότα, έχει μια άλλη θέση και μια άλλη ερμηνεία.. 20, 40. Ο κάθε ιστορικός έχει τα δικά του εργαλεία κριτικής, γραφής και σκέψης.

Συνέντευξη Κωσταντίνου Φωτιάδη στην ΗΧΩ Φλώρινας - 2Οι «ιστορικές αλήθειες», εμπεριέχουν «ιστορικά ψέματα» και κυρίως «ιστορικές σιωπές». Γιατί συμβαίνει αυτό;

Σαφώς, πάντα συνέβαινε και πάντα θα συμβαίνει αυτό… Σε θέματα που είναι εθνικού ενδιαφέροντος είναι σίγουρο ότι κάποια κεφάλαια δεν αποδίδονται έτσι όπως θα έπρεπε. Αυτό είναι μεγάλο έλλειμμα, γι’αυτό υπάρχει και δυσπιστία και ασκείται και κριτική πολλές φορές… Όμως πώς μπορείς να αποδώσεις αλήθειες που θίγουν ένα μεγάλο μέρος της πλειοψηφίας των κατοίκων, όπου ζουν ακόμα τα εγγόνια τους; Έγιναν για παράδειγμα κάποια γεγονότα το 1920. Σήμερα τα εγγόνια αυτών που πήραν μέρος στα γεγονότα ζουν ακόμα. Ο εγγονός Πρωτοπαπαδάκης θέλει την αναψηλάφηση της Δίκης των Έξι, γιατί ο παππούς του δεν έπρεπε να καταδικαστεί εις θάνατον, ως ένας από τους υπαιτίους της μικρασιατικής καταστροφής. Είναι γνωστό ότι οι αποφάσεις πάρθηκαν «εν θερμώ», και οι έξι που εκτελέστηκαν, γίνανε εξιλαστήρια θύματα. Μετά από χρόνια είναι ένα κεφάλαιο της ιστορίας πουμπορούμε να το δούμε πλέον με ψυχρό μάτι και σε συνδυασμό και με άλλα γεγονότα. Γιατί αν ρωτούσαν τη δική μου γνώμη, μαζί με αυτούς τους έξι, θα έπρεπε να εκτελεστούν και μερικοί άλλοι που ήταν πιο υπεύθυνοι.

Τα δικά μας ιστορικά ψέματα, είναι οι ιστορικές αλήθειες των αντιπάλων;

Δε θα το έλεγα έτσι. Η αλήθεια πάντα βρίσκεται κάπου στη μέση. Θα πω κάτι. Σήμερα υπάρχουν τα ιδρύματα «ΚΑΡΑΜΑΝΛΗ», «ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ», «ΜΗΤΣΟΤΑΚΗ», «ΒΕΝΙΖΕΛΟΥ» και άλλων, που επιχορηγούνται μάλιστα από το Ελληνικό κοινοβούλιο και υποτίθεται ότι μελετούν τα γεγονότα, μελετούν την πολιτική δραστηριότητα του καθενός και τον πρωταγωνιστικό ρόλο που έπαιξε ο καθένας από αυτούς στην πολιτική σκηνή της Ελλάδας. Πιστεύετε ότι το ίδρυμα, θα αναδείξει και τις αρνητικές πλευρές και τα μεγάλα πολιτικά λάθη του Καραμανλή ή του Αβέρωφ, του Παπανδρέου… Το έχω καταγγείλει και συνεχίζω να το φωνάζω δυνατά. Επιτρέπεται σήμερα να επιχορηγούνται τέτοιου είδους ιδρύματα, και να μην έχουμε ένα εθνικό κρατικό ίδρυμα της Μικρασιατικής Τραγωδίας, ένα ίδρυμα της Κυπριακής τραγωδίας; Να μάθουμε αλήθειες. Ποιοι είναι εκείνοι που ευθύνονται; Μέχρι σήμερα ο ένας επιρρίπτει ευθύνες στον άλλον. Άλλοι στο Μακάριο, άλλοι στο Γρίβα άλλοι στην Ελληνική κυβέρνηση. Δεν υπάρχει μία έρευνα, που να έχει γίνει από αντικειμενικούς και επαγγελματίες ιστορικούς και όχι από ιστορικούς που χρηματοδοτούνται από τα ιδρύματα για να φτιάξουν τα γεγονότα… Για να τετραγωνίσουν τον κύκλο… Γιατί η αλήθεια δεν είναι αυτή που βλάπτει. Η συγκάλυψη βλάπτει και δε βοηθάει τους δύο λαούς να βρουν το δρόμο τους. Όσο κρύβουμε τα γεγονότα και όσο προσπαθούμε να μην τα αγγίζουμε.

25η Μαρτίου μεθαύριο, θα παρακολουθήσετε την παρέλαση;

Όχι, δε θα παρακολουθήσω την παρέλαση. Ωστόσο, κάθε χρόνο τέτοια μέρα υψώνω τη σημαία και θεωρώ ότι αυτό είναι το ελάχιστο που μπορώ να κάνω. Να θυμηθώ μέσα από αυτήν τη διαδικασία, να κάνω το δικό μου μνημόσυνο απέναντι σε όλους αυτούς.

Πολλοί υποστηρίζουν ότι οι παρελάσεις είναι φασιστικά κατάλοιπα και σαν τέτοια πρέπει να καταργηθούν. Εσείς τι πιστεύετε;

Οι παρελάσεις δε με εκφράζουν με τον τρόπο που γίνονται. Αλλά, όχι, αυτό που λέγεται είναι υπερβολή. Οι παρελάσεις θα έλεγα είναι ένας τρόπος επικοινωνίας με το ιστορικό παρελθόν που το έχουμε απόλυτη ανάγκη, γιατί αλλιώς, χάνουμε την επαφή μας με την ιστορία μας. Χρειάζονται… χρειάζονται οι παρελάσεις αλλά δεν μπορώ αυτήν την ιερή μέρα να βλέπω δίπλα να πουλάνε το μαλλί της γριάς και όλη αυτήν τη φτηνή πανηγυρτζίδικη ατμόσφαιρα. Όχι, αυτό δεν το αντέχω. Υπάρχει στα παλιά σχολικά εγχειρίδια ένα κείμενο του Γιάννη Βλαχογιάννη, με τίτλο: «Έτσι ήτανε» και αναφέρεται στην παρέλαση για την επέτειο της Εξόδου του Μεσολογγίου. Ε, εκεί… εκείνη είναι παρέλαση…

Υπάρχουν ορισμένα κυρίαρχα στερεότυπα που μας έχουν μεταδοθεί από τη σχολική ιστορία, τα οποία σήμερα αμφισβητούνται. Γιατί εξακολουθούμε να ζούμε με μύθους; Γιατί μας αρέσουν; Γιατί φοβόμαστε να ξεκαθαρίσουμε τα πράγματα και αφήνουμε τους μύθους να βρικολακιάζουν;

Γιατί εξακολουθούμε να ζούμε με μύθους; Γιατί μας αρέσουν; Ναι, όντως υπάρχουν οι μύθοι… Το «Κρυφό Σχολειό», αν θέλετε να μεταφερθούμε εκεί. Τους χρειαζόμαστε τους μύθους! Γλυκαίνουν την ιστορία και δίνουν μία άλλη διάσταση και στην ερμηνεία και στην αντίληψη ας πούμε των κεφαλαίων της ιστορίας που δεν τους καταλαβαίνουμε. Σαφώς και δεν υπήρχε το «Κρυφό Σχολειό», έτσι όπως μας το δίνει ο Πολέμης, μέσα από τους στίχους του, ή όπως είναι στον πίνακα ζωγραφικής του Γύζη. Έχει οπωσδήποτε μια υπόσταση, με την έννοια, ότι την οργανωμένη παιδεία, αδύνατη για την εποχή αυτή, αναπλήρωνε η ανεπίσημη και ταπεινή φροντίδα της Εκκλησίας, στους νάρθηκες των ναών και στις μονές… Εγώ λέω ότι χρειαζόμαστε το Μύθο. Η μυθολογία είναι χρήσιμη. Εγώ μιλώ τώρα με τα παιδιά επειδή κάνω τα σεμινάρια ιστορίας και κάνω τις ξεναγήσεις στα σχολεία και βλέπω τα παιδιά με πόση προσοχή και πόσο ενδιαφέρον παρακολουθούσαν όταν τους έθεσα τη δική μου ερμηνεία για το μύθο με τις συμπληγάδες πέτρες. Οι μύθοι χρειάζονται για τον ανάλογο τρόπο προσέγγισης και ερμηνείας της ιστορίας.

Στο Θούριό του ο Ρήγας Φεραίος προσπαθεί να ξεσηκώσει όλους τους καταπιεσμένους από τον Οθωμανικό ζυγό λαούς, συμπεριλαμβανομένων και αυτών των Τούρκων. Λέει συγκεκριμένα: «Βούλγαροι κι Αρβανίτες και Σέρβοι και Ρωμιοί, για την ελευθερία να υψώσουμε σπαθί».

Το όραμα του Οικουμενιστή Ρήγα Φεραίου, ο οποίος μπορεί να είχε Ελληνική καταγωγή…

Ήταν Βλάχος, αυτό είναι γεγονός.

Στη Βαλκανική Ομοσπονδία που οραματίζονταν ο Ρήγας Φεραίος, ήθελε απλώς να απαλλαγούν από την Οθωμανική τυραννία, όλοι οι Βαλκάνιοι Λαοί που τους συνέδεε η Ορθόδοξη θρησκεία. Οι Βαλκανικοί λαοί υπάγονταν στο Οικουμενικό Πατριαρχείο της Κωνσταντινούπολης. Δεν υπήρχε τότε το μικρόβιο του σχίσματος που ο Σουλτάνος μέσα στη λογική του «διαίρει και βασίλευε», προσπάθησε να βάλει το μικρόβιο της διχόνοιας και της σύγκρουσης ανάμεσα σε Χριστιανούς, Έλληνες, Βούλγαρους, Ρουμάνους, Σέρβους Αλβανούς. Ο Ρήγας Φεραίος είναι το σύμβολο της οικουμενικότητας. Πρέπει να είναι υπερήφανοι όλοι οι Βαλκανικοί Λαοί που πρόταξε πρώτα την Ελευθερία όλων. Για μένα ο Ρήγας είναι ένα σύμβολο οικουμενικού ανθρώπου, που είναι με το μέρος όλων των αδικημένων και των καταπιεσμένων λαών. Αν μου ζητήσουν τρία ονόματα που θα λειτουργούν σα σύμβολα, για μένα, μέσα σ’ αυτά είναι ο Ρήγας Φεραίος.

Το 19ο αιώνα, κατά την περίοδο της Επανάστασης του ‘21, η «εθνική ταυτότητα» ήταν μια πολύ ρευστή έννοια.. Πότε και από ποιους πήρε χροιά και δημιουργήθηκε η ιστορική συλλογική ταυτότητα «Έλληνας»;

Κοιτάξτε, αυτά είναι πράγματα που θέλουν πολύ συζήτηση. Δεν μπορείς να τα αναπτύξεις έτσι, σε μια απάντηση. Θα πω όμως ότι, εξακόσια χρόνια δουλείας, γιατί τόσο ήταν για τον Ελληνισμό της Μακεδονίας, τετρακόσια ήταν για την Πελοπόννησο, υπήρχε ένας κοινός Βαλκανικός πολιτισμός, ο Ρουμ, πολιτισμός των Βαλκανίων, όπου εκεί μέσα, ο Αρβανίτης, ο Θρακιώτης, ο Βλάχος, ο Πόντιος, ο Σέρβος, είχαν την κοινή ταυτότητα του ραγιά που ήθελε να
απελευθερωθεί από τη βαριά οθωμανική τυραννία. Κάποιοι, μη αντέχοντας, συμπορεύτηκαν. Στο πέρασμα των αιώνων συνειδητοποιούν μέσα από την Ελληνική παιδεία την ταυτότητά τους.. Κοιτάξτε, οι ταυτότητες είναι ένα καινούριο φρούτο της κοινωνικής ανθρωπολογίας. Εγώ εμμένω στις ιστορικές θέσεις. Οι ιστορικοί έχουμε άλλα εργαλεία της ερμηνείας των ταυτοτήτων και της εθνικής συνείδησης.

Εθνική ταυτότητα και συνείδηση πάνε μαζί; Πού στηρίζονται οι κοινωνικοί ανθρωπολόγοι για να ερμηνεύσουν τις συλλογικές ταυτότητες;

(συνεχίζεται στο Β’ Μέρος)


Βαθμολόγησε την ΗΧΩ:


Συνολική βαθμολογία:

4.5
4,5 rating
4.5 από 5 αστέρια (βασισμένο σε 390 αξιολογήσεις)
Τέλειο85%
Πολύ καλό4%
Μέτριο2%
Φτωχό1%
Απαίσιο8%

Terra Greca - Μεταποίηση Αγροτικών Προϊόντων - Φλώρινα

Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνση σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *

Scroll Up