Συνέντευξη με τον Νικόλα Δογούλη (Γλύπτη-Ζωγράφο) – Β’ μέρος

(συνέχεια από το Α’ μέρος)

Πρόσωπα & Ιδέες - Αυγή Κύρκου

Σήμερα ποια είναι η άποψή σας; Η Στέγη κατάφερε να εκπληρώσει τους αρχικούς στόχους;

Στην πορεία του χρόνου, πέρασε στους τύπους. Έχασε ένα μεγάλο κομμάτι του κόσμου. Εγώ δέχομαι κάποιες πλευρές της «Στέγης Φιλοτέχνων» που μιλάει για αξιοκρατία, αλλά τώρα πια, αυτή η αξιοκρατία αφορά την παρουσία στη Στέγη, μόνο καθηγητών. Δε δέχεται άλλους! Να, εμένα δε με δέχονται επειδή δεν είμαι καθηγητής! Ερμηνεύουν με τις δικές τους λογικές, έχουν μια δική τους αντίληψη για το τι σημαίνει αξιοκρατία. Κατάλαβες;

Βάζουν κριτήρια για να δεχτούν ή να μη δεχτούν κάποιους, ας τους πούμε, ανεπιθύμητους;

Το κριτήριο είναι να είσαι καθηγητής! Η μαγική λέξη για να μπει, πια, κανείς εκεί μέσα είναι η λέξη «καθηγητής»! Άμα πεις «είμαι καθηγητής», είσαι αναγνωρισμένος. «Μα», τους λέω, «και εμείς οι από έξω καλλιτέχνες -μιλώ τώρα σαν Αθηναίος- δεν αναγνωρίζουμε τους από μέσα καλλιτέχνες. Δεν μπορούμε τώρα, τον καθένα, που έχει τον τίτλο του καθηγητή, να τον θεωρούμε αξιόλογο». Επίσης, ισχύει και το άλλο. Για να μπεις στη «Στέγη» πρέπει να σε στείλει κάποιος από αυτούς που θεωρούνται αναγνωρισμένοι.

Συνέντευξη - Νικόλας Δογούλης

Έχετε κανέναν υπ’ όψιν σας; Αναφέρεστε σε κάποιον συγκεκριμένα;

Συγκεκριμένα… Να, έρχεται αυτός, ο καθηγητής από τη Γαλλία. Καθηγητής δηλαδή σε κάποια Σχολή Καλών Τεχνών, έξω από το Παρίσι, σε μια μικρή πόλη σαν τη Φλώρινα.

Ο Μιχαήλ;

Αυτός! Στέλνει κατά καιρούς διάφορους, τους βαφτίζει μεγάλους και τους παρουσιάζουν αυτοί εδώ της « Στέγης». Είχε έρθει κάποιος που έκανε έκθεση με υφαντά, τα οποία έμειναν τελικά στο μουσείο.

Πού βρίσκετε το κακό; Δεν είναι καλό για ένα μουσείο να έχει στην κατοχή του πολλές και διαφορετικές συλλογές;

Αυτήν τη στιγμή η «Στέγη» έχει πλημμυρίσει από πίνακες. Επίσης έχει συγκεντρωθεί ένας όγκος πραγμάτων… είναι και οι πίνακες που τους.. ξεφόρτωσε η Δήμητρα Λιάνη. Το ερώτημα είναι, τι θα γίνουν όλα αυτά; Το θέμα δεν είναι να γίνει η «Στέγη» κάτι σαν αποθήκη. Εμείς θέλουμε να είναι η Φλωρινιώτικη «Στέγη». Μόνο με Φλωρινιώτες. Πιο λίγα έργα, πιο σωστά τακτοποιημένα. Μη νομίζεις, εγώ είμαι πιο αυστηρός από αυτούς. Δεν είναι όλα τα έργα, όλων των καλλιτεχνών ωραία!

Έχετε κάτι συγκεκριμένο κατά νου που να αφορά στη λειτουργία της «Στέγης»; Να προτείνετε κάποιους Καλλιτέχνες που εσείς θεωρείτε αξιόλογους και επιβάλλεται να φιλοξενηθούν από τη Στέγη;

Βεβαίως! Προτείνω ο επάνω όροφος του λευκού κτιρίου της «Στέγης», να γίνει μόνιμο εκθετήριο και να ξεκινήσει με γλύπτες. Στην πρώτη φάση να εκτεθούν έργα του Καλαμάρα. Τα έργα επίσης ενός συναδέλφου μου και συμμαθητή -δε ζει πια- του Αντωνιάδη, Φλωρινιώτη από το Ράκοβο. Ο Αντωνιάδης έχει δημιουργήσει έναν πάρα πολύ ωραίο γλυπτό… «Το σκίουρο», που φυλάσσεται στην Εθνική Πινακοθήκη. Αυτό, και ένα άλλο την «καθιστή γυναίκα» που παριστάνει τη μάνα του, και ένα επίσης καταπληκτικό, το οποίο το ψάχνω γιατί κάποιος το «έφαγε» -αλλά θα το βρω, πού θα μου πάει;- Αυτό παριστάνει δυο περιστέρια με ανοιχτά φτερά που προσπαθούν να πιάσουν ένα σπόρο σιταριού. Αυτά πρέπει να ξαναχυτευτούν και να εκτεθούν.. Έτσι κάπως θα ξεκινήσει η εντοπιότητά μας… Να γίνει λίγο πιο Φλωρινιώτικη…

Υπάρχει όμως και το μουσείο «Φλωρινιωτών Ζωγράφων» στο σταθμό των τρένων.

Ναι υπάρχει, αλλά αυτό το πράγμα δεν μπορώ να το… «χωνέψω». Έτσι όπως είναι τοποθετημένο το πράγμα, είναι σα να λέμε: Από εδώ είναι τα γαλάρια πρόβατα και από εκεί τα μαύρα, τα στέρφα πρόβατα. Και δεν είναι θέμα εγωισμού… κάπου ερασιτεχνίζει το πράγμα… Αν έρθει ένα πούλμαν με Γερμανούς τουρίστες, για παράδειγμά, τι θα δει… μαζώματα; Να γίνει μια διαλογή όλων αυτών των έργων που έχουν καταξιωθεί. Που ο δημιουργός τους έχει τύχει δημόσιας καταξίωσης και αναγνώρισης.

Τελικά έχει ή δεν έχει αποκλίνει από τους αρχικούς της στόχους η «Στέγη»;

Μα αυτό συζητάμε! Βέβαια, αφού έχει αποκτήσει και πολιτική συνείδηση. Τα μέλη της συμμετέχουν και σε πολιτικές διαδικασίες. Είναι υποψήφιοι σε εκλογικές αναμετρήσεις. Σήμερα «Η Στέγη» ελέγχεται ΠΑΣΟκικά. Ο «Αριστοτέλης» θεωρούνταν δεξιός, οι «φασίστες», όπως λεγόντουσαν παλιά. Δημιουργήθηκε η «Στέγη» από τους πιο προοδευτικούς. Δέχομαι ότι έτσι ξεκίνησε, αλλά δείτε πού κατέληξε. Να διέπεται από έναν άλλου είδους… φασισμό.

Η Αρκούδα - γλυπτό του Νικόλα ΔογούληΟ καλλιτέχνης δεν πρέπει να εκτίθεται σε τέτοιου είδους διαδικασίες; Δεν πρέπει να έχει κομματική ταυτότητα;

Όχι, γιατί έτσι χαλάνε οι αρχές του. Από εκεί ξεκινάει η στράτευση, που λέγαμε. Να βοηθήσει ναι, δε λέω αλλά… αυτά τα πράγματα οδηγούν σε διχασμό. Σήμερα η φιλότεχνη κοινωνία της Φλώρινας είναι μοιρασμένη. Οι μισοί είναι με τη «Στέγη» και οι άλλοι μισοί με τον «Αριστοτέλη».

Ένας «Καλλικράτης» στους πολιτιστικούς συλλόγους… μία συγχώνευση των πολιτιστικών συλλόγων, θα έσωζε τα πράγματα;

Δε νομίζω πως θα θέλουν κάτι τέτοιο! Εγώ προτείνω να διαλυθεί η «Στέγη» και να ξαναδημιουργηθεί από την αρχή. Γενικά αυτοί που έχουν την προεδρία των συλλόγων, δεν ασχολούνται αποκλειστικά με αυτούς. Έχουν το επάγγελμά τους που τους απορροφά και ταυτόχρονα είναι και πρόεδροι κάποιου συλλόγου. Ο πρόεδρος ενός συλλόγου, πρέπει να είναι πιο ελεύθερος. Ούτε καν το επάγγελμά τους να τους απασχολεί. Να μην είσαι π.χ. έμπορος ή φαρμακοποιός, όλη την εβδομάδα και κάποια στιγμή, να είσαι και πρόεδρος του συλλόγου.

Η μορφή του Στερίκα Κούλη, ο οποίος υπήρξε πρόεδρος της «Στέγης»- με τη βοήθεια βέβαια του Καλαμάρα ο οποίος βρισκόταν στην Αθήνα- ήταν η αιτία να δημιουργηθούν στη Στέγη Φιλοτέχνων μια σειρά από θετικές εξελίξεις: Δημιουργία μουσείου, συλλογές, εκθέσεις και άλλα…

Δε νομίζω ότι ο Στερίκας Κούλης βοηθήθηκε από τον Καλαμάρα! Ούτε και κανείς άλλος από εμάς, άλλωστε, βοηθήθηκε από τον Καλαμάρα. Κάπου όμως συναντιόμασταν. Ο Κούλης είχε πολύ ωραία εικαστικά ενδιαφέροντα. Μιλούσε για πολλά και ωραία πράγματα. Μετά πέσανε πάνω του νέα άτομα. Μηλώσηδες και άλλοι και τον πέταξαν… Μας πέταξαν όλους, Ο Κούλης αποχώρησε. Υφίστατο μια πίεση ισχυρή που δεν την άντεχε. Ήτανε σα να του έλεγαν «φύγε». Στο τέλος φύγαμε όλοι. Πλάκωσε το νέο ΠΑΣΟΚ… με τα στελέχη. «Η Στέγη» έγινε το μέσον για να ικανοποιηθούν προσωπικές φιλοδοξίες. Έγινε «Στέγη υποψηφίων» σε Νομαρχίες και Δήμους.

Μια και αναφερθήκατε στα κόμματα. Ο βουλευτής του ΠΑΣΟΚ, ο κ. Λιάνης, έχει συνδέσει το όνομά του με τη «Στέγη». Πολλές από τις εκδηλώσεις των «Πρεσπείων» έχουν να κάνουν με τη «Στέγη»…

Τα πιο σημαντικά πρόσωπα που παρουσιάστηκαν στα «Πρέσπεια» ήταν η Καραΐνδρου και ο Μπρέκοβιτς. Μετά ο Λιάνης περιήλθε στην επανάληψη και άρχισε να φθίνει. Το παράπονο των Φλωρινιωτών ήταν ότι ο Λιάνης δε συγκέντρωσε τους ντόπιους, τους Φλωρινιώτες καλλιτέχνες, γλύπτες, ζωγράφους, μουσικούς. Όλο το έξοδο έφυγε προς τους νότιους.

Πώς το εξηγείτε αυτό;

Εγώ από τον πολιτικό θα ήθελα να είναι λίγο μύστης. Λίγο Προμηθέας, λίγο Επιμηθέας. Ε, ο Λιάνης δεν είχε αυτά τα στοιχεία. Δεν ήταν άνθρωπος της φαντασίας και του ονείρου. Και δεν μπορώ να το εξηγήσω γιατί άφησε, γιατί δεν αξιοποίησε την εντοπιότητα. Ξέρεις, εγώ πιστεύω ότι και ο πολιτικός είναι δημιουργός, όπως και ο γλύπτης. Είναι και οι δύο δημιουργοί. Αλλά όπως όλοι οι καλλιτέχνες δεν μπορούν να παράγουν πολιτισμό, έτσι και όλοι οι πολιτικοί δεν μπορούν να παράγουν πολιτισμό. Δεν κατάλαβε! Δε συγκέντρωσε το ντόπιο δυναμικό! Έκανε μια πολιτική με μερικούς. Μια πολιτική που αποσκοπούσε στο «πώς να βγαίνω βουλευτής».

Απ’ ό,τι ξέρω συνεργάστηκε, αν μπορώ να το πω έτσι, με αρκετούς Φλωρινιώτες καλλιτέχνες…

Ε, και; Όσα λεφτά και να έδινε, στον Μπάρα, για παράδειγμα, αυτός ποτέ δε θα έφτανε στην εικαστική τελειότητα. Η φύση τον είχε προετοιμάσει μέχρι εκεί. Δεν μπορούσε να πάει παραπέρα. Δεν είναι θέμα πάντα ο πλούτος που δημιουργεί πολιτισμό και γεννάει τέχνη… Εμένα, αν μου έδινε ο Νομάρχης για την «αρκούδα» 20 χιλιάδες ευρώ, δε θα γινόταν καλύτερη. Και με τίποτα, πάλι η ίδια θα γινόταν. Ο Νικόλας ο Μπάρας έφτασε εκεί. Δεν πήγαινε άλλο. Όσα χρήματα και να του δίνανε…

Βγάζετε μια πικρία ή κάνω λάθος;

Ε… θα σου το πω με απλά λόγια, όπως το λέει ο λαός: ο Λιάνης έκανε πελατειακή πολιτική. Όχι πως είναι κακό αυτό. Και σαν πελάτη να με δει, δεν είναι κακό. Αρκεί να με δει. Και να σου πω και το άλλο; Το ίδιο έκαναν και οι Δήμαρχοι και οι άλλοι άνθρωποι της εξουσίας. Δεν είχαν την επινόηση, να αξιοποιούν αυτό που συμβαίνει γύρω τους, να το αναδείξουν. Είπαμε! Δεν μπορούν να παράγουν όλοι πολιτισμό…

Απ’ ό,τι γνωρίζω, ο κ . Λιάνης ασχολήθηκε πολύ με το να αναδείξει και να διαφυλάξει το έργο του Καλαμάρα.

Ναι, ας μην του φάμε το δίκιο! Αυτός χαλκοχύτευσε όλο το έργο του Καλαμάρα και βρίσκεται τώρα στο ιδιωτικό μουσείο που έχει δημιουργήσει στο σπίτι της, στη Βαρυμπόμπη, η γυναίκα του. Οφείλω να ομολογήσω ότι αυτή η πράξη του Λιάνη είναι σπάνια για πολιτικό. Κάτι ανάλογο έκανε μόνο ο Ευάγγελος Αβέρωφ στα Γιάννενα.

Να λοιπόν που έκανε κάτι για τον πολιτισμό ο κ. Λιάνης, χωρίς να υπάρχει σ’ αυτήν την κίνηση… υστεροβουλία.

Έτσι νομίζεις! Πρέπει να ξέρεις ότι ο Καλαμάρας συνόδευε τον κ. Λιάνη στις προεκλογικές του εκστρατείες. Αυτό όμως δε μειώνει την πράξη του Λιάνη. Ήταν μια πράξη πολιτισμού αυτό που έκανε, με το προσωπικό έργο του Καλαμάρα.

Με τον κ. Καλαμάρα, ποιες ήταν οι σχέσεις σας;

Είχαμε πολλές διαφωνίες. Πάρα πολλές φορές, προσπάθησε να με βάλει στην άκρη. Ξέρετε… προσωπικές φιλοδοξίες και τέτοια. Δεν ήθελε να «του τη βγαίνεις», κατά το κοινώς λεγόμενο. Ήταν φιλόδοξος. Πίστευε ότι αυτός ήταν και κανένας άλλος. Ξέρεις τι θόρυβος δημιουργήθηκε με το που έγινε καθηγητής; Μεγάλος! Τέτοιος ενθουσιασμός από όλη τη Φλώρινα, δεν έχει ξαναγίνει για κανέναν..

Ήταν όμως ο πρώτος που γίνονταν καθηγητής στη Σχολή Καλών Τεχνών από τη Φλώρινα, από τη Βόρειο Ελλάδα, γενικότερα.

Ναι αλλά τέτοιος μύθος, τέτοια μυθοποίηση δεν έχει ξαναγίνει… Τώρα συνηθιστήκαμε. Μπαίνουν, βγαίνουν, γίνονται καθηγητές, κανένας δεν τους παίρνει χαμπάρι… Άλλωστε, η στάση η αρνητική του κ. Λιάνη προς εμένα, πιστεύω ότι ήτανε αποτέλεσμα διαπαιδαγώγησης του Καλαμάρα. Αυτήν την εντύπωση έχω. Αυτό όμως, είναι ένα άλλο θέμα. Όταν κρίνω τον Καλαμάρα σαν καλλιτέχνη, τα προσωπικά πάνε στην άκρη. Μπορώ να πω ότι ήτανε πολλά ο Καλαμάρας. Ψεύτης, γυναικάς, αλλά ήταν ένας πάρα πολύ καλός γλύπτης. Ξέρετε, έκλεψε τη γυναίκα του αδελφού του. Την έφερε ο αδερφός του ο Λεωνίδας -ήταν και αυτός γλύπτης- την είδε ο Καλαμάρας, κοιταχτήκανε -που λένε- την «έκλεψε» και φύγανε…

Ο Καλαμάρας και εσείς έχετε λάβει ακαδημαϊκή μόρφωση. Υπάρχουν όμως στη Φλώρινα πολλοί καλλιτέχνες αυτοδίδακτοι. Από την άλλη έχουμε τη Σχολή Εικαστικών και Εφαρμοσμένων Τεχνών. Κερδίζει ένας καλλιτέχνης ή χάνει από την αυθεντικότητά του, όταν παρακολουθεί μαθήματα σε μια Σχολή Καλών Τεχνών;

Να σου πω, εγώ έπαψα προ πολλού να πιστεύω σε σχολές. Στην ιστορία της μουσικής ας πούμε, υπάρχουν μουσικοί που χωρίς να περάσουν από ωδεία, έκαναν πολύ ωραία μουσική. Είναι παράξενο πράγμα η τέχνη. Δες για παράδειγμα αυτούς που παίζουν μπουζούκι. Παίζουν τέλεια και δεν κάνουν λάθη. Δεν έχουν
περάσει από Ακαδημίες.

Τι κακό κάνουν οι Σχολές;

Δε λέω ότι κάνουν κακό, αλλά ο κάθε ένας που πάει σε Σχολή, πρέπει να προσαρμόζεται με αυτά που του λένε οι καθηγητές του. Δεν έχει βρει ακόμα κάτι από τον εαυτό του και κολλάει σ’ αυτά που του διδάσκουν. Όχι πως κάποια στιγμή δε θα το βρει αυτό το κάτι! Απλά χάνει χρόνο. Σε κάποια άλλη χρονική στιγμή θα το βρει. Εκείνο που βλέπω στη Σχολή Καλών Τεχνών είναι ότι οι καθηγητές που διδάσκουν δεν ήρθαν από μία καταξίωση.

Τι εννοείτε;

Εννοώ ότι παίρνει το αξίωμα ο Μπέσσας, και μετά βάζει μέσα άλλους δυο – τρεις. Όλοι αυτοί δεν έχουν πάρει τη θέση τους εκεί μέσα, με αξιοκρατικά κριτήρια. Δεν έδωσαν πουθενά κανένα παρών. Δεν πήραν καμία καταξίωση από την κοινωνία. Δεν υπάρχει ένα έργο. Έγιναν όλοι πανεπιστημιακοί χωρίς κανένα έργο. Σ’ αυτό κατηγορώ και τους φιλόλογους, και το Σουλιώτη και τους άλλους. Πήραν τα αξιώματα χωρίς να εκδώσουν κανένα βιβλίο, χωρίς έργο. Στην πορεία του χρόνου -δε λέω- κάνανε. Απέδειξαν τις ικανότητές τους εκ των υστέρων. Αφού άρχισαν να διδάσκουν στο Πανεπιστήμιο. Διδάσκει ο Μπέσσας και οι άλλοι καθηγητές τέχνη, χωρίς να έχουν κάνει τέχνη. Ο Μπέσσας έχει δίπλωμα γλύπτου αλλά δεν έχει κάνει τίποτα. Δεν είναι καταξιωμένος.

Δεν είναι καταξιωμένος ο Μπέσσας;

Αυτό είναι δημοσιοϋπαλληλική καταξίωση! Και εσένα αν σε κάνανε καθηγήτρια… Έχει αξιόλογο έργο στον τομέα της ζωγραφικής. Τίποτα δεν έχει κάνει.

Και όλοι αυτοί οι πίνακες;

Α, αυτά είναι ζωγραφιές, όπως κάνουν όλοι. Δεν έχει κάνει τέχνη που να έχει γίνει αποδεκτή και από τον κόσμο. Να ξεχωρίζει. Αν ήταν αποδεκτό το έργο όλων αυτών των καθηγητών, θα το ήξερε όλος ο κόσμος.

Μα όλοι αυτοί οι ντόπιοι καθηγητές που διδάσκουν στο Πανεπιστήμιο και στη Σχολή Καλών Τεχνών, αποτελούν καλλιτεχνικό, πνευματικό κεφάλαιο για τον τόπο!.

Α, όχι, μην το βλέπεις έτσι! Αν δεν ήταν ο Καλαμάρας, όλοι αυτοί, θα ήταν αφανείς ήρωες. Η Φλώρινα δεν έγινε «πόλη των καλλιτεχνών» από το σύνολο των καλλιτεχνών! Όχι! Μπορείς να θεωρείς τώρα τον Μπάρα, καλλιτεχνικό κεφάλαιο… καταξιωμένο καλλιτέχνη; Σοβαρά μιλάς;

Έχετε μια εμμονή με τον Μπάρα. Ο Μπάρας πουλούσε. Το ότι πουλάει ένας καλλιτέχνης, δεν αποτελεί κριτήριο για την ποιότητα του έργου του; Και εν τέλει, πότε ένας καλλιτέχνης θεωρείται κατά την άποψή σας ποιοτικός;

Πουλάει; Ε, και; Είναι μέτρο αυτό; Ο Βαν Γκονγκ δεν πούλησε όσο ήταν εν ζωή. Τι πάει να πει αυτό; Ο καλλιτέχνης πρέπει να έχει στοιχεία αναγνωρισιμότητας. Ο Τσαρούχης, ο Γαϊτης, έχουν μια αποδοχή από τον κόσμο. Διαβάζεις τον Καβάφη και είναι ο Καβάφης. Δεν τον μπερδεύεις με κανέναν άλλον. Πρέπει να χαίρεις αναγνώρισης. Όχι, όμως, αναγνώρισης μεταξύ φίλων, αλλά ευρύτερης αναγνώρισης. Η οποία δε χάνεται. Θα έρθει αργά ή γρήγορα…

Εσείς κατατάσσετε τον εαυτό σας, στους καταξιωμένους; Έχετε φιλοτεχνήσει πολλά μνημεία, «Αγρότισσα», «Πηγή, «Αρκούδα», «Πολύτεκνη Μάνα»… σωρεία ανδριάντων.

Δεν μπορώ να πω ότι έκανα πάρα πολλά μνημεία. Μου έτυχε όμως στην πορεία μου να κάνω μνημεία πολύ σημαντικών προσώπων. Έκανα τον ανδριάντα του Βασιλιά Όθωνα, που είναι στο Ναύπλιο. Έκανα το στρατηγό Κολοκοτρώνη, την προτομή του στρατηγού Πλαπούτα, στο Πεδίον του Άρεως. Ο Κολοκοτρώνης είναι στην Κω. Μου τον ανέθεσαν οι Πελοποννήσιοι της Κω.

Είναι αυτός που θέλατε να τον φτιάξατε με μαντίλι και τελικά του βάλατε περικεφαλαία;

Ναι αυτός! Και μάλιστα ο Πρόεδρος της Κω, επέμενε να μπει σε τέτοια θέση, ώστε να βλέπει απέναντι στην Τουρκία και να δείχνει με το τεντωμένο χέρι του τα τουρκικά παράλια. Από την άλλη μεριά όμως ήταν και ο Κεμάλ Ατατούρκ, ο οποίος έδειχνε με το δικό του χέρι τα δικά μας παράλια. Οι Κώες, λοιπόν, δεν ήθελαν να γίνεται η συνάντηση των δύο χεριών. Διαφωνούσαν με τη θέση που πρότεινε ο Δήμαρχος. Εξαιτίας αυτής της διαφωνίας, το άγαλμα έμεινε οχτώ χρόνια στις αποθήκες του Δήμου. Όταν ενημέρωσα το υπουργείο πολιτισμού, ταράχτηκαν, γιατί νόμισαν ότι το άγαλμα δεν είναι καλό. Ήρθαν, το είδαν και τελικά τοποθετήθηκε σε μια ωραία πλατεία, να δείχνει με το χέρι του λίγο εσωτερικά.

Πώς τις εισπράττετε τέτοιες υπερβολικές αντιδράσεις, για τόσο ασήμαντες λεπτομέρειες;

Ε, δεν είναι και ασήμαντες! Είναι θέμα. Πώς να το πω; .. ερμηνείας κάποιων πραγμάτων. Είχαμε κι εμείς εδώ, στα σύνορα, στη Νίκη, έναν «Δρομέα» που έβλεπε στα Σκόπια. Οι Σκοπιανοί, σε πληροφορώ, θορυβήθηκαν. Δεν ήθελαν το άγαλμα να «τρέχει» προς τα εκεί.

Υπήρχε σκοπιμότητα, λέτε, και τοποθετήθηκε έτσι ο «Δρομέας»;

Σκοπιμότητα μπορεί και να υπήρχε, μπορεί και όχι. Μπορεί και να τοποθετήθηκε έτσι από σύμπτωση, μέσα στην αθωότητα των πραγμάτων. Πάντως οι Σκοπιανοί θορυβήθηκαν. Να, όπως τώρα, καλή ώρα, εμένα μου λένε να βάλω διάφορα στοιχεία που να δηλώνουν το ένα ή το άλλο, στο Μέγα Αλέξανδρο που θα μου ανατεθεί να φιλοτεχνήσω.

Τι στοιχεία; Θα είναι και ο δικός σας «Μέγας Αλέξανδρος», σαν του Καλαμάρα, συμβολικός;

Όχι, θα είναι κανονικός, με όλα τα ωραία στοιχεία που διαθέτει. Όπως τον γνωρίζουμε, από τα αρχαία νομίσματα.. Με την πλούσια κόμη του κ.λ.π.

Ποιος θα το χρηματοδοτήσει;

Θα βάλει ο Καρατζαφέρης 50 χιλιάδες, ο Ρόζας θα συμβάλει, και ο Δήμος επίσης και θα βρεθούν και άλλοι στην πορεία.

Αν δεν κάνω λάθος υπάρχουν έργα σας και στις χώρες των Βαλκανίων…

Ναι, είχα μια τιμητική πρόταση από τα πολιτιστικά ιδρύματα της Σόφιας και είχα δύο συμμετοχές μέσα σε μια χρονιά. Η πρώτη συμμετοχή ήταν στην παγκόσμια Τριενάλε με τρεις πίνακες οι οποίοι έμειναν εκεί, στο «Μουσείο Ξένων Καλλιτεχνών». Αυτό το παράθυρο Βαλκανικών σχέσεων, το άνοιξε πρώτος ο Ανδρέας Παπανδρέου. Η δεύτερη συμμετοχή μου ήταν σε ένα παγκόσμιο συμπόσιο γλυπτικής στο Μπουργκάς της Βουλγαρίας, όπου έφτιαξα δύο γλυπτά. Το ένα με θέμα «Η ειρήνη στα Βαλκάνια» καιτο άλλο, «Η γυναίκα των Βαλκανίων». Το συμπόσιο κράτησε τρεις μήνες. Ο τόπος εκεί ήταν γεμάτος κοντές Δρύες και χελώνες. Εμπνεύστηκα λοιπόν από αυτά. Αυτά τα στοιχεία έβαλα στο γλυπτό μου. «Η γυναίκα των Βαλκανίων» είχε δρύινο στεφάνι στα μαλλιά και ακουμπούσε λίγο με το πόδι της μια χελώνα. Κάτι σαν «Αφροδίτη χελωνάτη», θα έλεγα. Αυτά τα δύο αιωνόβια στοιχεία, συμβόλιζαν την αιώνια ειρήνη.

Διακριθήκατε;

Πήρα το τρίτο βραβείο. «Η Γυναίκα των Βαλκανίων», σήμερα, κοσμεί κάποιο πάρκο. Μετά από εκεί εκθέτω στα Σκόπια. Εκεί σε δυο μέρες κατέβηκε η έκθεση. Μετά στο Μόντε Κάρλο, στη Γαλλία, στην Αλεξάνδρεια της Αιγύπτου, στη Μόσχα, ώσπου κλείνει αυτός ο κύκλος των δραστηριοτήτων και αφοσιώνομαι στους
μεγάλους, πανελλήνιους διαγωνισμούς. Στα μεγάλα εθνικά έργα, από τα οποία πολλά πήρα, αλλά και πολλά έχασα. Τώρα όμως θέλω να ασχοληθώ με κάτι πιο προσωπικό. Τα εθνικά έργα δε γίνονται πάντα ωραία.

Αν, όπως λένε, η τέχνη στέλνει μηνύματα, τα δικά σας δημιουργήματα ποιο μήνυμα στέλνουν;

Αυτό που φωνάζουν τα δικά μου έργα, είναι η ιστορία του τόπου μου. Με ενδιαφέρει ιδιαίτερα η ζωγραφική όπου εκεί δίνω, με εικόνες, την ιστορία του. Ζωγραφίζω το ποτάμι, την αγορά και άλλες ενδιαφέρουσες τοποθεσίες, τους «Μακεδόνες» χωρικούς και τις «Μακεδονίτισσες», με τις χαρακτηριστικές ενδυμασίες. Πολλοί αυτό το παρεξηγούν. Μου λένε: «Γιατί τόση επιμονή; Κανένας δε ζωγραφίζει έτσι, ούτε ο Μπέσσας, ούτε κανένας..».

Αλήθεια, γιατί τόση επιμονή μ’ αυτά τα θέματα;

Κοίτα, ήρθε ένας ιερέας, μια φορά και μου λέει: «Τι είναι αυτά που ζωγραφίζεις; Το παράκανες!» «Πάτερ», του λέω, «αν ζωγράφιζα Κρητικούς με τις βράκες, θα το παρεξηγούσες;». Αυτές μου τις κινήσεις, τις ήξερε το υπουργείο πολιτισμού και όταν με πρότειναν για την τιμητική σύνταξη, στην έκθεση που έκαναν, υπάρχει μια παράγραφος που λέει: «Αν και μετανάστης από τη Φλώρινα στην Αθήνα, ο Δογούλης, δεν έχασε τα χαρακτηριστικά του. Παρέμεινε ντόπιος». Τα μηνύματα που έφταναν από εδώ στην Αθήνα, ουδόλως επηρέασαν το Υπουργείο. Σεβάστηκε και εκτίμησε το γεγονός ότι παρέμεινα «ντόπιος». Με τα έργα μου γράφω την ιστορία του τόπου. Λέω μέσα από αυτά: «Μια φορά κι έναν καιρό υπήρξε ένας λαός με τα εθνικά του χαρακτηριστικά. Το ένδυμά του, τους χορούς του, τις συνήθειές του… όλα!».

(συνεχίζςται στο Γ’ μέρος)

Δείτε και τα: Α’ μερος της συνέντευξης | Γ’ μέρος της συνέντευξης


Βαθμολόγησε την ΗΧΩ:


Συνολική βαθμολογία:

4.5
4,5 rating
4.5 από 5 αστέρια (βασισμένο σε 390 αξιολογήσεις)
Τέλειο85%
Πολύ καλό4%
Μέτριο2%
Φτωχό1%
Απαίσιο8%

Terra Greca - Μεταποίηση Αγροτικών Προϊόντων - Φλώρινα

Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνση σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *

Scroll Up