Συνέντευξη με τον Πατέρα Ιουστίνο Μπαρδάκα

Η συνέντευξη δημοσιεύτηκε πρώτη φορά στην εβδομαδιαία εφημερίδα ΗΧΩ Φλώρινας την Τετάρτη 22 Δεκεμβρίου 2010.

Πρόσωπα & Ιδέες - Αυγή Κύρκου

Επ’ ευκαιρία των εορτών των Χριστουγέννων, η στήλη φιλοξενεί σήμερα, τον Πρωτοσύγκελο της Ι. Μητρόπολης Φλωρίνης, Πρεσπών & Εορδαίας, Αρχιμανδρίτη πατέρα Ιουστίνο Μπαρδάκα, ο οποίος αναφέρεται με απλό και ευχάριστο λόγο στο μήνυμα της Γέννησης και όχι μόνο. Καλή ανάγνωση!

Συνεντεύξεις - Πρόσωπα & ιδέες

Πατέρα Ιουστίνε την ευχή σας και «χρόνια πολλά». «Χριστός γεννάται δοξάσατε Χριστός εξ ουρανών, απαντήσατε, Χριστός επί γης, υψώθητε» ψέλνουν ανήμερα της Γέννησης οι άγγελοι. Τι σημαίνει η γέννηση του Ιησού Χριστού για τον κόσμο μας, για τη ζωή μας, για τους ανθρώπους;

Για τον κόσμο η γέννηση του Χριστού σημαίνει την ανανέωση της ελπίδας για ένα καλύτερο αύριο, για μια κοινωνία πιο ανθρώπινη, για μια κοινωνία στην οποία θα επικρατεί ισονομία, δικαιοσύνη, αγάπη, ειρήνη. Η γέννηση του Χριστού σημαίνει ότι ένας Θεός σαρκώθηκε, έγινε άνθρωπος. Τίμησε το ανθρώπινο πρόσωπο. Με αυτήν την πράξη, στο πρόσωπο του Χριστού, έχουμε την κορύφωση της αξίας του ανθρώπινου προσώπου. Στη σύγχρονη κοινωνία έχει χαθεί το ανθρώπινο πρόσωπο. Όλοι γίναμε μηχανές. Δουλεύουμε από το πρωί μέχρι το βράδυ. Απώτερος σκοπός της ζωής μας είναι να βγάλουμε όλο και περισσότερα χρήματα. Πατούμε επί πτωμάτων για να αναρριχηθούμε επαγγελματικά και κοινωνικά. Βλέπουμε το συνάνθρωπο σαν αντίπαλο. Όλα αυτά δημιουργούν μια κατάσταση θολή που μας εμποδίζει να δούμε το ανθρώπινο πρόσωπο. Να χαρούμε την ανθρώπινη παρουσία μας μέσα στον κόσμο. Η γέννηση του Χριστού αυτό το μήνυμα στέλνει, κάθε φορά, σε όλους εμάς. Ότι πρέπει να αναγεννηθούμε, να γίνουμε άνθρωποι, να ανακαλύψουμε το ανθρώπινο πρόσωπο, να υψωθούμε. Όλα αυτά θα γίνουν, αν έρθουμε σε κοινωνία με το Θεό. Η γέννηση του Χριστού σημαίνει τη δύναμη που δίνει ο Θεός στον άνθρωπο, η οποία πρέπει να αναγεννιέται συνεχώς, για να μπορεί να πορεύεται ο άνθρωπος, μέσα στην ιστορία.

Με τη γέννηση όπως και εσείς αναφέρατε, ο Θεός, ο Λόγος, σαρκώθηκε. Έγινε άνθρωπος γιατί έπρεπε να σαρκωθεί ο Λόγος;

Αυτή είναι μια πολύ καλή ερώτηση και πραγματικά δεν περίμενα να μου την κάνεις. Ο Απόστολος Παύλος στην Επιστολή προς Ρωμαίους λέει: «Μέσω ενός ανθρώπου μπήκε στον κόσμο η αμαρτία. Και μέσω της αμαρτίας ο θάνατος. Και αυτός ο άνθρωπος είναι ο Αδάμ, ο πρώτος άνθρωπος, ο γενάρχης. Αφού μπήκε η αμαρτία και ο θάνατος εξ’ αιτίας ενός ανθρώπου, έπρεπε ένας άνθρωπος να τη διώξει. Ένας άνθρωπος όμως, ο οποίος θα ήταν απαλλαγμένος από αυτήν την αμαρτία. Και αφού τέτοιος δεν υπήρχε, έπρεπε να έρθει, να σαρκωθεί, να γίνει άνθρωπος ο Λόγος, για να σώσει τον άνθρωπο από την αμαρτία. Έστειλε ο Θεός τον Υιόν του και δεν τον λυπήθηκε. Ο νέος Αδάμ, όπως ονομάζεται ο Χριστός, γίνεται άνθρωπος για να μας γλυτώσει από την αμαρτία.

Συνέντευξη Ιουστίνου Μπαρδάκα

Δεν μπορούσε να υπάρξει άλλος τρόπος σωτηρίας του ανθρωπίνου γένους;

Όχι, δεν υπήρχε. Ο Χριστός με την ενσάρκωσή Του και κυρίως με το πάθος Του και την Ανάστασή Του, σήκωσε όλες τις αμαρτίες του ανθρώπινου γένους. Κανείς δεν μπορούσε να αναλάβει αυτόν το ρόλο. Όλοι γεννιόμαστε με την αμαρτία και συνεχίζουμε να ζούμε μέσα σ’ αυτή. Έπρεπε να έρθει ο αναμάρτητος, που αυτός ήταν μόνο ο Υιός και Λόγος του θεού, που δεν είχε καμία σχέση με την αμαρτία. Για να μπορέσει να μας γλυτώσει έγινε «λύτρον άντι πολλών».

Στο Σύμβολο της Πίστης ομολογούμε πίστη σε μια «Τριάδα ομοούσιον και αδιαίρετον». Πιστεύουμε σ’ ένα «Θεό, Πατέρα, Παντοκράτορα» στον «Υιόν του Θεού τον μονογενή» και «εις το Πνεύμα το Άγιον, το ζωοποιόν»! Γιατί έπρεπε να σαρκωθεί ο Υιός και όχι μια από τις άλλες δύο υποστάσεις, ο Πατέρας ή το Άγιο Πνεύμα;

Στην Αγία Τριάδα υπάρχει το «κοινόν» που είναι η ουσία, η θεότητα. Υπάρχουν όμως και οι ρόλοι, οι υποστάσεις, όπως είπες. Κάθε πρόσωπο έχει ένα ρόλο. Ο πατέρας είναι η αρχή της Αγίας Τριάδος. Από αυτόν ξεκίνησαν τα πάντα. Ο Υιός δημιουργήθηκε πριν τη δημιουργία του κόσμου, για να εκπληρώσει αυτήν την αποστολή. Το Άγιο Πνεύμα παίζει έναν άλλο ρόλο, εξ’ίσου σημαντικό, που δυστυχώς, δεν τον έχουμε κατανοήσει ακόμα. Ασχολούμαστε περισσότερο με το πρόσωπο του Χριστού, λόγω του ότι έγινε άνθρωπος και έζησε εδώ μαζί μας. Το Άγιο Πνεύμα είναι αυτό που συντηρεί την Εκκλησία. Αν δεν υπήρχε το Άγιο Πνεύμα δε θα υπήρχε ούτε Εκκλησία, ούτε Σωτηρία. Ο Χριστός κατέβηκε και μας έσωσε. Αλλά αυτό πώς γίνεται πράξη στη ζωή μας; Γίνεται με τη χάρη του Αγίου Πνεύματος. Χωρίς το Άγιο Πνεύμα θα λέγαμε απλά ότι κάποτε, πριν 2000 χρόνια, γεννήθηκε ένας Χριστός. Ακόμα και άνθρωποι που ζουν μέσα στην Εκκλησία δεν έχουν γευτεί συνειδητά την παρουσία του Αγίου Πνεύματος. Γι’ αυτούς η Γέννηση είναι απλά μια ιστορική γιορτή. Όπως γιορτάζουμε τη γέννηση ενός ιστορικού προσώπου.

Ο Χριστός γεννήθηκε για να σώσει τον άνθρωπο από το κακό, την αμαρτία. Από πού ήρθε το κακό; Δεν προϋπήρχε; Αν υποθέσουμε πως το κακό είναι αντίθετο του καλού, τότε υπήρχε ανέκαθεν και είναι και αυτό δημιούργημα του Θεού. Άρα το κακό είναι εξ’ ίσου αναγκαίο με το καλό. Είναι απαραίτητη η ύπαρξη του κακού γιατί χωρίς αυτό δε θα υπήρχε και το αντίθετό του, που είναι το καλό. Όπως δεν υπάρχει το φως χωρίς το σκοτάδι, η λύπη χωρίς τη χαρά, το πάνω χωρίς το κάτω, το πίσω χωρίς το εμπρός.

Το κακό, η αμαρτία δεν προϋπήρχε. Ό,τι έπλασε ο Θεός το έπλασε τέλειο και χωρίς την ύπαρξη του κακού. Υπήρχε όμως κάτι το οποίο έθεσε όρια ανάμεσα στο καλό και το κακό. Ήταν αυτό που έδωσε ο Θεός ως πολύτιμη ευλογία, ως πολύτιμο δώρο στα κτίσματά του. Τον άνθρωπο και τους Αγγέλους. Ήταν η ελευθερία τους. Το να μπορούν να επιλέγουν. Ο Θεός δεν ήθελε να φτιάξει μολυβένια στρατιωτάκια. Ούτε θέλει έτσι τους ανθρώπους. Δεν τους θέλει υποτακτικούς και δούλους. Γι’αυτό πρόσφερε στους πρωτόπλαστους τα πάντα και απαγόρευσε μόνο να αγγίξουν τον καρπό της γνώσης του «καλού και του κακού». Με αυτό ήθελε να δοκιμάσει αν πραγματικά τον αγαπάνε όχι για όλα όσα τους έδωσε, αλλά γι’ αυτόν τον ίδιο. Το καλό και το κακό είναι αποτέλεσμα αυτής της ελευθερίας που έδωσε ο Θεός στον άνθρωπο. Της απόλυτης ελευθερίας να επιλέγει αυτό που επιθυμεί και να είναι υπεύθυνος για τις συνέπειες των επιλογών του.

Λέτε ότι η αρχή της ύπαρξης του κακού έγινε μετά τη δημιουργία των πρωτόπλαστων. Ο όφις, που εκπροσωπούσε το κακό, δεν προϋπήρχε των πρωτόπλαστων;

Ναι, βέβαια. Μίλησα προηγουμένως και για τους Αγγέλους, στους οποίους όπως και στον άνθρωπο, ο Θεός, έδωσε το δικαίωμα της ελεύθερης επιλογής. Το δικαίωμα να τον αμφισβητήσουν. Ο διάβολος γεννήθηκε από μια επιθυμία να γίνει Θεός. Ταχύρρυθμα. Όλοι μας γεννηθήκαμε για να γίνουμε θεοί «κατά χάριν», όμως, όπως λένε οι Πατέρες και όχι με συνοπτικές διαδικασίες. Όχι με σφετερισμό. Ο σφετερισμός είναι το κακό. Το κακό, λένε οι Πατέρες, σαν υπόσταση δεν υπάρχει. Σκέψου! Τι είναι σκοτάδι; Είναι η απουσία του ήλιου, του φωτός. Με αυτήν την έννοια και το κακό δεν είναι τίποτε άλλο παρά η απουσία του καλού. Η ελευθερία που έδωσε ο Θεός στον άνθρωπο να επιλέγει είναι η μεγαλύτερη ευλογία αλλά και η μεγαλύτερη κατάρα. Εμείς μπορούμε να αρνούμαστε το Θεό και ο Θεός να κάθεται απαθής. Βλασφημεί κάποιος και λένε οι γιαγιάδες, «πώς δεν τον έκαψε ο Θεός!». Ο Θεός δεν μπαίνει σ’ αυτήν τη διαδικασία. Θέλει τον άνθρωπο απόλυτα ελεύθερο. Να κάνει τις επιλογές του με απόλυτη ελευθερία.

Υπάρχει σημειολογικό ενδιαφέρον στον τρόπο, στο χρόνο, στον τόπο, στις συνθήκες της Γέννησης του Θεανθρώπου; Στο γεγονός ότι γεννήθηκε από μία Παρθένο;

Τίποτα δεν έγινε χωρίς λόγο! Κατ’ αρχήν γεννήθηκε – λέει ο Απόστολος Παύλος- σε μια περίοδο που είχε υπερπλεονάσει η αμαρτία στη ζωή των ανθρώπων. Όλο το περιβάλλον, το πολιτιστικό, το ηθικό, το πνευματικό, το θρησκευτικό, βρισκόταν σε μια βαθύτατη παρακμή. Όταν ο κόσμος έφτασε στο σημείο μηδέν της ηθικής παρακμής, τότε γεννήθηκε ο Χριστός.

Γιατί γεννήθηκε Εβραίος;

Γεννήθηκε Εβραίος γιατί ήταν ο μοναδικός μονοθεϊστικός λαός που ανέμενε έναν λυτρωτή.

Υπάρχουν όμως και σε άλλες θρησκείες αναφορές για την έλευση ενός Μεσσία.

Έχω κάνει μελέτες πάνω σ’ αυτό το θέμα. Υπάρχουν ασφαλώς αναφορές και μάλιστα ταυτίζονται οι απόψεις απόλυτα. Είναι φοβερό! Όλες οι θρησκείες περίμεναν τον Μεσσία. Ήταν αυτό που λένε «η απαντοχή των εθνών». Στις θρησκείες των Κινέζων, των Ινδών, των Μάγια, αλλά και σε άλλες αρχαίες θρησκείες υπάρχουν αναφορές στην ενσάρκωση του λυτρωτή από μία γυναίκα παρθένο. Ακόμα και στον «Προμηθέα Δεσμώτη», αναφέρει ο Αισχύλος δια στόματος Προμηθέα ότι θα τελειώσουν τα βάσανά του, όταν ένας θεός θα γίνει άνθρωπος. Όταν δε πήγε η Ιώ, μια από τις παρθένες των μαντείων, προφητεύει ο Προμηθέας πως «όταν από το δικό σου σπέρμα θα γεννηθεί θεός, τότε θα λυτρωθώ από το μαρτύριο»….

Για ποιο λόγο έπρεπε να γεννηθεί από μια Παρθένο γυναίκα;

Για να έρθει στον κόσμο αυτός που δεν είχε κανένα ρύπο, καμιά αμαρτία, έπρεπε να γεννηθεί από μία μήτρα η οποία δεν θα έχει και αυτή – κατά το δυνατόν- ανθρωπίνως αμαρτία.

Είναι η ερωτική επαφή αμαρτία;

Όχι! Όταν είναι μέσα στο γάμο, η Εκκλησία δεν τη θεωρεί αμαρτία. Όλα τα σπουδαία πράγματα που αφορούν στη ζωή του ανθρώπου, ξεκινούν με την ευλογία της Εκκλησίας. Πόσο μάλλον αυτό που είναι πολύ σημαντικό, ίσως το πιο σημαντικό, για τον άνθρωπο. Κάτι που έδωσε ο Θεός, η Εκκλησία δεν μπορεί να το θεωρεί αμαρτία. Στην περίπτωση τη Παναγίας όμως, εάν υπήρχε συνέργεια ανδρός, αυτό που θα γεννιόταν δεν θα ήταν Θεός. Θα ήταν κάτι φυσικό. Σε μια τέτοια περίπτωση, πώς μετά θα μπορούσαμε να μιλήσουμε για θαύμα; Ο Θεός έπρεπε να έρθει στη ζωή των ανθρώπων με έναν υπερφυσικό και όχι με έναν φυσικό τρόπο.

Λέτε ότι η ανθρωπότητα σε αυτό ακριβώς το «σημείο μηδέν» χρειαζόταν ένα θαύμα για να σωθεί; Να αρχίσει μιαν αντίστροφη πορεία;

Η ανθρωπότητα για ν’ αρχίσει την αντίθετη πορεία, περίμενε την έλευση μιας έκρηξης, μιας επανάστασης. Κάτι πολύ δυναμικό που θα την έκανε να αλλάξει. Οι περισσότεροι περίμεναν να γίνει με βία η αλλαγή. Έ, έγινε με τρόπο απλό και ειρηνικό. Σε έναν τόπο ταπεινό, όπως, ακριβώς, προείπαν οι Προφήτες εκατοντάδες χρόνια πριν.

Ποιοι Προφήτες προφήτευσαν την έλευση του Μεσσία;

Όλοι σχεδόν μιλούν! Ο Μιχίας, για παράδειγμα, αναφέρεται στη Βηθλεέμ και λέει: «και εσύ Βηθλεέμ, που είσαι τόσο μικρή, θα γίνεις πολύ μεγάλη, γιατί από εσένα θα γεννηθεί ο ηγούμενος που θα ποιμάνει το Ισραήλ». Ο δε Ησαΐας, περιγράφει οχτακόσια χρόνια πριν, με τέτοια λεπτομέρεια και ακρίβεια το γεγονός της Γέννησης, σαν να ήταν… ανταποκριτής. Σαν να ήταν παρών στο γεγονός της Γέννησης.

Ο τόπος, για να επανέλθουμε, ποιο σημειολογικό ενδιαφέρον παρουσιάζει;

Ο τόπος επιλέχτηκε, γιατί ο Χριστός ήθελε να μπει στις ζωές των ανθρώπων αθόρυβα, ταπεινά. Ήθελε έτσι να περάσει ένα άλλο μήνυμα. Οι Εβραίοι τον περίμεναν σαν μεγάλο Βασιλιά, σαν αυτοκράτορα, που θα τους έδινε ό,τι δεν τους έδιναν οι Ρωμαίοι. «Άρτον και θεάματα». Ο Χριστός ανατρέπει όλα τα δεδομένα της εποχής του. Ήρθε μ’έναν τρόπο που δεν έγινε αντιληπτός από τους επιφανείς, τους άρχοντες, τους γραμματείς και τους ιερείς, παρά μόνο από τους απλούς ανθρώπους. Τσομπάνηδες, βοσκοί και μάγοι που ήταν οι αστρονόμοι της εποχής τον προσκύνησαν. Αυτό που ήθελε να περάσει ο Χριστός σαν μοντέλο ζωής, ήταν το μοντέλο της ταπεινότητας, της πτωχείας, της αφάνειας. Ο Υιός του Θεού ήρθε στη γη, μέσα σ’ ένα σταύλο! Μέσα στην απόλυτη ταπείνωση.

Πολλά ακούγονται για το αστέρι της Βηθλεέμ και για τους Μάγους. Οι Πατέρες της Εκκλησίας πώς τα έχουν ερμηνεύσει αυτά;

Υπάρχει μια θεωρία που λέει ότι, την ημέρα που γεννήθηκε ο Χριστός, έγινε μια μεγάλη σύνοδος των πλανητών. Έχουν διατυπωθεί πολλές θεωρίες για το άστρο της Βηθλεέμ. Ο Ιωάννης ο Χρυσόστομος λέει ότι, «άστρο που σταματάει και ξαναξεκινάει, ανάβει και σβήνει, δεν είναι δυνατόν να είναι κάτι φυσικό». Το άστρο σταμάτησε στη Βηθλεέμ. Όταν μπήκαν οι Μάγοι έσβησε. Μετά ξαναάναψε. Ο Ιωάννης ο Χρυσόστομος λέει ότι ήταν Άγγελος Κυρίου που οδηγούσε τους Μάγους. Ήταν ένα θαυμαστό φαινόμενο.

Τι σημαίνει ο ύμνος που έψαλλαν οι Άγγελοι την ώρα της Γεννήσεως «Δόξα εν Υψίστοις Θεώ και επί Γης Ειρήνη εν Ανθρώποις Ευδοκία»; Για ποιαν Ειρήνη μιλούν οι Άγγελοι; Και τι σημαίνει η λέξη «ευδοκία»;

Υπάρχουν πολλές ερμηνείες για το ευδοκώ, αλλά θα μπορούσαμε να πούμε ότι είναι αυτό, το καλό που περίμενε η ανθρωπότητα και ήρθε με τη Γέννηση του Χριστού. Η ειρήνη που επαγγέλθηκαν οι Άγγελοι, ήταν κυρίως η εσωτερική και προσωπική ειρήνη στη ζωή του καθενός. Αν ο άνθρωπος δεν ειρηνεύσει πρώτα με τον εαυτό του, δε θα ειρηνεύσει ούτε με το συνάνθρωπό του. Ψέλνοντας λοιπόν οι Άγγελοι «επί γης ειρήνη», εννοούν τον Χριστό που κατέβηκε στη γη. Γιατί ο Χριστός είναι ειρήνη. Με απλά λόγια, αν ο άνθρωπος δεν έχει το Χριστό μέσα του, δηλαδή αν δεν έχει εσωτερική ειρήνη, ταραγμένος θα ‘ναι και όλα ταραγμένα θα τα βλέπει. Βλέπεις ότι αυτοί που κάνουν τους πολέμους ή δεν είχαν καμιά σχέση με το Χριστό, ή είχαν κατ’ όνομα σχέση.

Όμως, το γνωρίζετε πολύ καλά, ότι πολλοί και ειδεχθείς πόλεμοι έγιναν στο όνομα του Χριστού. Η ανθρωπότητα έζησε ένα σκοτεινό Μεσαίωνα όπου οι άνθρωποι στο όνομα του Χριστού καίγονταν στην πυρά. Βυζαντινοί δε αυτοκράτορες έκαναν φρικτά εγκλήματα πάλι στο όνομα του Χριστού. Άλλωστε, οι πιο φρικτοί πόλεμοι είναι οι θρησκευτικοί.

Δε διαφωνώ και ούτε θα πω το αντίθετο. Εδώ έχουμε παραποίηση του προσώπου του Χριστού. Όλοι αυτοί μόνο κατ’ όνομα ήσαν χριστιανοί. Είναι πολύ κακό να προσπαθεί κανείς στο όνομα του Χριστού να αποκομίσει οφέλη και να επιτύχει τις επιδιώξεις του και να ικανοποιήσει τις ανάγκες του… Ο Γέροντας Σωφρόνιος, ένας σύγχρονος Άγιος που έζησε στην Αγγλία και Κοιμήθηκε πριν από είκοσι χρόνια, έλεγε: «Η μεγαλύτερη προσβολή στο ανθρώπινο γένος, που έζησε με την παρουσία του Χριστού, είναι οι πόλεμοι». Αυτό γίνεται γιατί δεν μπορέσαμε να κατανοήσουμε, τι σημαίνει ειρήνη του Χριστού. Και παπάδες μπήκαν μπροστά στους πολέμους και επίσκοποι και άνθρωποι της Εκκλησίας, όπως ανέφερες και κάποιες περιπτώσεις ιστορικές. Δεν τα αρνιέται αυτά η Εκκλησία. Αυτά είναι τα λάθη μας. Γιατί να μην τα αναγνωρίσουμε; Όσοι πραγματικά ακολούθησαν το Χριστό και ζήσανε όπως αυτός ορίζει, ήταν άνθρωποι της ειρήνης. Ένας Ρώσος Άγιος του 19ου αιώνα έλεγε: «Αν ειρηνεύσεις στην καρδιά σου με την παρουσία του Χριστού,τότε πολλοί άνθρωποι θα ειρηνεύσουν μαζί σου».

Η ενανθρώπηση του Χριστού ονομάζεται και «κένωσις» και «συγκατάβασις». Τι σημαίνουν αυτοί οι όροι;

Μωρέ, πού τα βρήκες όλα αυτά; Δεν περίμενα ποτέ ότι θα κάναμε τέτοια κουβέντα! «κένωσις» είναι το άδειασμα. Αυτό που λέμε «η άκρα ταπείνωσις». Ένας καθηγητής μου στο πανεπιστήμιο, ο Βουλγαράκης, αν δεν κάνω λάθος, έκανε έναν παραλληλισμό μέσα από ένα παραμύθι που μας έλεγε, για να κατανοήσουμε την έννοια της «κένωσις»: Κάποτε, στο βασίλειο των σκουληκιών, έπεσε αρρώστια που εξόντωνε τα σκουλήκια. Κάνανε λοιπόν μια σύσκεψη για να δουν πώς θα αντιμετωπίσουν τη θανατηφόρα αρρώστια έτσι ώστε να μην εξαφανιστεί το γένος των σκουληκιών. Ο γεροντότερος και ο πιο σοφός τους είπε: «Μόνον έτσι θα σωθούμε, αν ο γιος του βασιλιά των ανθρώπων θυσιαστεί και πιούμε το αίμα του». Πήγανε λοιπόν στον άρχοντα και του λένε: «Το και το! Πρέπει να θυσιάσεις το γιο σου για να πιούμε το αίμα του και να σωθούμε. Διαφορετικά, θα πάψει να υφίσταται το γένος των σκουληκιών». Λέει ο άρχοντας στο γιο του: «Δέχεσαι να θυσιαστείς για να σώσεις τα σκουλήκια;». «Δέχομαι!», λέει ο γιος του άρχοντα.

Συγχωρείστε με, αλλά είναι λίγο τραβηγμένος ο παραλληλισμός του καθηγητή σας…

Κάπως έτσι είναι όμως, αν προσαρμόσεις τα μεγέθη. Ο άνθρωπος βέβαια δεν είναι σκουλήκι, είναι τιμημένος. Δημιουργήθηκε κατ’ εικόνα και καθ’ ομοίωσιν. Αυτό όμως είναι «κένωσις». Άδειασε ο Υιός του Θεού τη Θεότητά του και σαρκώθηκε, γεννήθηκε άνθρωπος. Και αυτό έγινε με «συγκατάβαση». Δέχτηκε, δηλαδή, ο Υιός να σαρκωθεί και να κατέβει στη γη ως άνθρωπος και να υποστεί όλα αυτά που υπέστη, ενώ τα γνώριζε εκ των προτέρων. Και το μεγαλείο είναι ότι ο Χριστός συγκατέβη τόσο, που έζησε τα πάντα ως τέλειος άνθρωπος. Και τον πόνο τον έζησε ως άνθρωπος και τον εξευτελισμό και την ταπείνωση, για να μας γλιτώσει από την αμαρτία.

«Αεί γεννάται ο Χριστός», Πατέρα Ιουστίνε;

Ναι, αεί, πάντα γεννάται ο Χριστός μέσα στην Εκκλησία. Με τη χάρη του Αγίου Πνεύματος, γεννάται πάντοτε και μάλιστα μέσα στη θεία λειτουργία. Εμείς το βιώνουμε κάθε φορά. Μέσα στη θεία λειτουργία ζούμε τη Γέννησή Του, τα Πάθη Του, την Ανάστασή Του. Η Γέννηση δεν είναι απλά ένα ιστορικό γεγονός. Δεν είναι μουσείο η Εκκλησία. Θέλω να το τονίσω αυτό και να περάσει σε όλους. Δεν είναι ένα κλαμπ όπου ερχόμαστε να μιλήσουμε για τον καημένο το Χριστούλη, που γεννήθηκε μια κρύα νύχτα του χειμώνα -άσε που δε γεννήθηκε χειμώνα αλλά Άνοιξη- και να κάνουμε ρομαντικές σκέψεις και να «φτιαχτούμε» με την παρουσία του και μετά να πάμε στα σπίτια μας και να τα ξεχάσουμε όλα. Τώρα όσοι θα με διαβάζουν θα λένε, «παπάς είναι, τι να πει; Τα δικά του λέει». Όμως ο Χριστός είναι μια πραγματικότητα στη ζωή του ανθρώπου και για όλους αυτούς που το έχουν νιώσει αυτό, «Αεί Γεννάται ο Χριστός», αεί Διδάσκει, αεί Θαυματουργεί, αεί Σταυρώνεται, αεί Πεθαίνει ως Άνθρωπος, αεί Ανίσταται ως Θεός.

Αναφέρατε προηγουμένως ότι ο Χριστός γεννήθηκε Άνοιξη. Παρ’ όλα αυτά γιορτάζουμε τη Γέννησή του στις 25 Δεκεμβρίου, ημερομηνία σημαντική, μιας και έχουμε το χειμερινό ηλιοστάσιο. Αρχίζει η μέρα σιγά-σιγά να μεγαλώνει. Είναι γνωστό ότι την ημερομηνία αυτή οι μακρινοί μας πρόγονοι, πριν ακόμα γεννηθεί ο Χριστός, τιμούσαν το θεό Ήλιο και άναβαν τεράστιες φωτιές που συμβόλιζαν τη νίκη του φωτός απέναντι στο σκοτάδι. Πώς κρίνετε το γεγονός ότι η Εκκλησία τοποθέτησε τον εορτασμό των Χριστουγέννων και άλλων σημαντικών χριστιανικών επετείων, σε σημαδιακές μέρες, όπου οι παλιοί τις είχαν αφιερωμένες στους δικούς τους θεούς;

Κοίταξε, η παράδοση είναι κάτι που δεν μπορεί να ξεριζωθεί εύκολα, από τη μια μέρα στην άλλη. Δεν αλλάζουν οι άνθρωποι εύκολα συνήθειες αιώνων που είναι ριζωμένες βαθιά. Πόσο μάλλον όταν αυτές αφορούν στη θρησκευτική λατρεία. Μπορεί να πίστεψαν οι Έλληνες στο Χριστό, αλλά μέσα τους η παράδοση ήταν ζωντανή. Γι’ αυτό και τον 4ο αιώνα μεταφέρεται η γιορτή των Χριστουγέννων στην 25η του Δεκέμβρη. Πια, δε μιλάμε για τον ειδωλολάτρη θεό ήλιο, αλλά για τον ήλιο της δικαιοσύνης. Δύει ο ένας θεός και ανατέλλει ο ήλιος της δικαιοσύνης.

Οι δικές μας οι «Φωτιές» είναι ένα έθιμο που οι ρίζες του χάνονται στο χρόνο και που κάποτε η Εκκλησία τις πολέμησε.

Η Εκκλησία δεν πρέπει να απορρίπτει, ούτε να πολεμάει αυτό που ήταν μέσα στη ζωή των ανθρώπων. Θα ήταν πολύ βάρβαρο, απάνθρωπο και πολύ αψυχολόγητο, κάτι τέτοιο. Τι έκανε όμως; Τους έδωσε άλλο νόημα. Άλλο περιεχόμενο. Αυτό που εξυπηρετούσε παλαιότερα το μύθο, τώρα εξυπηρετεί την αλήθεια. Ο ίδιος ο λαός έβαλε τα πράγματα στη θέση τους. Ο λαός έχει τεράστιες δυνάμεις μέσα του και βρίσκει τις λύσεις. Εδώ στη Φλώρινα, τώρα πια, κανείς δε λέει ότι τα Χριστούγεννα οι φωτιές ανάβουν για να τιμήσουν το θεό Ήλιο. Αντιθέτως, λένε ότι ανάβουν τις φωτιές για να ζεστάνουν το Χριστό. Και είναι μία πράξη ευλαβείας. Η Εκκλησία έχει την υποχρέωση να μην ξεριζώνει απότομα και να δημιουργεί πληγές, αλλά να μπολιάζει. Όπως ακριβώς γίνεται με ένα
αγριόδεντρο που το μπολιάζεις και ημερεύει και καρποφορεί.

Ο Χριστός γεννήθηκε φτωχός, για να διδάξει την ταπεινότητα. Η Εκκλησία ανέκαθεν είχε «ερωτική σχέση» με το χρήμα. Το διαχειρίζεται δε με προκλητικό και σκανδαλιστικό, ενίοτε, τρόπο.

Ας μην κρυβόμαστε πίσω από το δάχτυλό μας. Εγώ δεν είμαι από αυτούς που το κάνουν. Για να λέμε τα πράγματα με τ’ όνομά τους. Υπάρχουν και υπήρξαν, ιστορικά, ιερείς, αρχιερείς, μητροπολίτες, μοναχοί, που έκαναν περιουσίες μέσα στο χώρο της Εκκλησίας. Μην ξεχνάμε όμως και το άλλο, ότι υπήρξαν και υπάρχουν και πένητες ιερείς και επίσκοποι και μοναχοί. Να σας πω ένα παράδειγμα; Ο Μητροπολίτης μας. Δεν έχει φράγκο. Δεκάρα τσακιστή. Παίρνει το μισθό του και τον μοιράζει αμέσως. Όταν πεθάνει, δεν ξέρω αν θα του βρουν 50-100 ευρώ πάνω του. Το χρήμα δεν αφορά την Εκκλησία, αφορά τους ανθρώπους και οι άνθρωποι όπως είναι φυσικό έχουν ροπή προς την αμαρτία. Και οι ιερείς είναι άνθρωποι, και έχουν κι αυτοί δικαίωμα στο λάθος.

Συμφωνείτε με όλη αυτήν την ξαφνική έκρηξη αγάπης και συμπόνιας που διαπιστώνεται κάθε χρόνο τέτοιες μέρες; Συνηθίζουμε να τις λέμε και «ημέρες αγάπης»…

Για μένα αυτό είναι πέρα για πέρα υποκριτικό. Τα πάντα πρέπει να είναι αγάπη. Όχι κάποιες συγκεκριμένες μέρες. Πρέπει την αγάπη μας να την εκφράζουμε όλο το χρόνο. Αυτά είναι δυτικού τύπου επιρροές και εγώ είμαι αγριεμένος με τη δύση. Πρέπει να αγαπάμε τον πατέρα μας την ημέρα του, την ημέρα της μητέρας τη μητέρα, την ημέρα του φτωχού τον φτωχό, να μην καπνίζουμε την ημέρα κατά του καπνίσματος, να προσέχουμε το περιβάλλον την ημέρα του περιβάλλοντος και ούτω καθ’ εξής. Έτσι προσπαθούμε να ησυχάζουμε την ταραγμένη μας συνείδηση. Τις υπόλοιπες ημέρες τι γίνεται; Όλο αυτό είναι ένας τρόπος «κολοβόσεως» της αγάπης. Στενεύουμε την αγάπη και η αγάπη είναι πάρα πολύ πλατιά. Είναι τόσο πλατιά που θέλει να την προσφέρεις όχι συγκεκριμένες μέρες το χρόνο αλλά σ’ όλη σου τη ζωή. Και είναι επίσης τόσο πλατιά, που αρνείται να μοιράζεται μόνο σ’ ορισμένα άτομα. Να λες, «αυτόν τον αγαπώ και εκείνον όχι!». Στους «Αδερφούς Καραμαζώφ» ο Ντοστογιέφσκι λέει κάτι πάρα πολύ ωραίο: Πήγε μια κυρία στο Στάρεβιτς Ζωσιμά και του λέει: «Όλους τους αγαπώ, εκτός από την υπηρέτριά μου». Και ο Στάρεβιτς της απάντησε: «Κανέναν δεν αγαπάς!».

Βιώνουμε περίοδο γενικής κρίσης. Ηθικής πρωτίστως, αλλά και οικονομικής, και πολιτικής και πολιτισμικής και πνευματικής. Θα έλεγα ότι βρισκόμαστε σ’ ένα νέο «σημείο μηδέν». Πώς στέκεται η Εκκλησία απέναντι σ’ αυτό το φαινόμενο;

Μου άρεσε που έβαλες μπροστά την ηθική κρίση, γιατί η ηθική κρίση δημιούργησε και την οικονομική και όλες τις υπόλοιπες. Για να τις θεραπεύσουμε, πρέπει πρώτα να θεραπεύσουμε την ηθική κρίση. Η Εκκλησία ως θεραπεία προτείνει το Λόγο του Θεού. Τώρα θα σκέφτεσαι: «Τι λέει αυτός; Παπάς είναι, για Ευαγγέλια θα μιλάει». Όχι, δεν είναι έτσι. Το προτείνουμε αυτό γιατί -όσο και αν ακούγεται παράδοξο σε μερικούς- είναι η μόνη λύση σε όλα μας τα αδιέξοδα. Αν μπούμε στον κόπο να διαβάσουμε το Ευαγγέλιο, εκεί θα βρούμε πολλές απαντήσεις στα εναγώνια ερωτηματικά που μας βασανίζουν και τις αναζητήσεις μας. Τώρα, στην οικονομική κρίση -και θα μιλήσω για τη Μητρόπολή Φλωρίνης- εμείς με τη χάρη του Θεού και με το δίλεπτο της χήρας -γιατί οικονομικά δε στηριζόμαστε από μεγάλους επιχειρηματίες- κάθε χρόνο δίνουμε, για να απαλείψουμε τον πόνο των αδελφών μας, γύρω στις 400 με 500 χιλιάδες ευρώ. Για μια ακριτική Μητρόπολή είναι νομίζω μεγάλο ποσόν. Εφέτος ο Σεβασμιότατος θέλει να αυξήσουμε το ποσόν γιατί οι ανάγκες λόγω κρίσης είναι πάρα πολύ μεγάλες. Με αυτά τα χρήματα, δυστυχέστατα, δεν μπορούμε να καλύψουμε ανάγκες μιας μεγάλης χρεωκοπίας. Αλλά άμεσες, τρέχουσες ανάγκες, όπως είναι η θέρμανση, το φαγητό, ανάγκες σε φάρμακα, σε αποστολές ασθενών στο εξωτερικό, στην ανακούφιση των χρόνιων παθήσεων, και πολλές άλλες, τις καλύπτουμε με τη χάρη του Θεού όλες.

Όλο αυτό το σημαντικό έργο είναι άγνωστο στους περισσότερους, Πατέρα Ιουστίνε!

Ο Σεβασμιότατος δεν θέλει να βγαίνει η φιλανθρωπία στη δημοσιότητα, γιατί θέλει να είναι φιλανθρωπία με αξιοπρέπεια. Αυτός που καταφεύγει στην Εκκλησία για βοήθεια, βοηθιέται με τρόπο τόσο διακριτικό, που το γνωρίζει μόνον το στενό επιτελείο του Μητροπολίτη. Ο πατήρ Δημοσθένης και εγώ.

Υπάρχουν και άνθρωποι δυστυχείς, με πολλά προβλήματα και μεγάλη αξιοπρέπεια, που διστάζουν να καταφύγουν στην Εκκλησία. Με αυτούς τι γίνεται;

Αυτούς ψάχνουμε και τους βρίσκουμε εμείς. Μαθαίνουμε πού βρίσκονται και χωρίς να τους προσβάλλουμε με πολύ διακριτικό τρόπο βοηθάμε. Η βοήθεια παρέχεται τόσο διακριτικά, που πολλές φορές δε γνωρίζουν από πού προέρχεται η βοήθεια. Δεν θέλουμε οι άνθρωποι να νιώθουν υποχρεωμένοι. Δε θέλουμε οι σχέσεις των ανθρώπων με τη Μητρόπολη, να εξαρτώνται από το αν τους βοηθάμε ή όχι. Το δηλώνω αυτό. Για τη Μητρόπολη, όλοι ανεξαιρέτως, είναι παιδιά της. Πράσινοι, κόκκινοι, μπλε, πιστοί και άπιστοι, άθεοι και θεοσεβούμενοι. Όταν μας χρειαστούν είμαστε εδώ! Δε χρειάζεται κάποια στιγμή να δώσουν αντιπαροχή.

Πώς περνάει ένας ιερωμένος τα Χριστούγεννα; Στολίζει δέντρο;

Γιατί να μην στολίσει δέντρο; Επειδή λένε ότι το χριστουγεννιάτικο δέντρο είναι ειδωλολατρικό έθιμο; Μα δεν είναι! Αν ανατρέξει κανείς στην ιστορία, θα δει ότι τόσο στην Αρχαία Ελλάδα, αυτή την περίοδο, όσο και στο Βυζάντιο, τα Χριστούγεννα στόλιζαν τα δέντρα με ξερούς καρπούς και χειμωνιάτικα φρούτα και γιόρταζαν. Υπάρχει μια συνέχεια που είναι αδύνατον να διαγραφεί. Υπήρξε η αρχαιότητα, το Βυζάντιο, η Ρωμιοσύνη, παραλάβαμε εμείς οι Νεοέλληνες και θα παραδώσουμε στους επόμενους. Φυσικά και θα στολίσουμε δέντρο. Τι να στολίσουμε στη Φλώρινα; Καράβια; Από πού κι ως πού καράβια; Πού την είδαν τη Θάλασσα στη Φλώρινα; Δέντρα θα στολίσουμε, που τα έχουμε και μπόλικα.

Πατέρα Ιουστίνε, να σας ευχαριστήσω για το χρόνο που μου αφιερώσατε! Επιφυλάσσομαι να ξανασυζητήσουμε πάνω σε άλλα θέματα κάποια φορά στο άμεσο μέλλον. Να ευχηθώ από καρδιάς, «Χρόνια πολλά, υγεία και δύναμη!».

Εγώ να σ’ ευχαριστήσω! Η αλήθεια είναι ότι περίμενα να κάνουμε μια απλή κουβεντούλα. Χάρηκα πολύ που κάναμε μια τέτοια συζήτηση. Με εξέπληξες! Και εγώ θα ήθελα πολύ να τα ξαναπούμε. Καλά Χριστούγεννα!


ΑΝΑΤΡΟΠΗ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΑ:

Θεόδωρος Καρυπίδης

ΥΠΟΨΗΦΙΟΣ ΠΕΡ.ΣΥΜΒΟΥΛΟΣ ΜΕ ΤΟΝ ΣΥΝΔΥΑΣΜΟ ΤΟΥ ΘΕΟΔΩΡΟΥ ΚΑΡΥΠΙΔΗ:

Γιάννης Λιάσης - ΑΝΑΤΡΟΠΗ-ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΑ


Βαθμολόγησε την ΗΧΩ:


Συνολική βαθμολογία:

4.6
4,6 rating
4.6 από 5 αστέρια (βασισμένο σε 93 αξιολογήσεις)
Τέλειο87%
Πολύ καλό3%
Μέτριο0%
Φτωχό2%
Απαίσιο8%

Terra Greca - Μεταποίηση Αγροτικών Προϊόντων - Φλώρινα

Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνση σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *

Scroll Up