Τα ευτράπελα του Παπά-Φίλιππα (Π. Βότσης)

Βότσης Πέτρος - ΣημείωμαΕύσωμος, με βροντώδη φωνή και με εμφάνιση επιβλητική, έβγαινε στην Ωραία Πύλη της εκκλησίας και είχε πάντα το βλέμμα στραμμένο προς τ’αριστερά, όπου ήταν το πιο «γεμάτο» μέρος του Ναού, όπου συνωστίζονταν μπροστά-μπροστά οι γριούλες, λίγο πιο πίσω όσες είχαν χηρέψει πρόσφατα και πιο πίσω οι νέες μάνες, για να’χουν την ευχέρεια της επίβλεψης των παιδιών τους, που συνήθως ήταν άτακτα στο προαύλιο της εκκλησίας. Εξάλλου, όλο και κάποια θα του ζητούσε την ευλογία του ή κάποιο ευχέλαιο στο σπίτι της.

Ο πατέρας του Παπά-Φίλιππα ήταν παπάς κι αυτός, ο Παπά-Τραϊανός. Ο πατέρας του τον πάντρεψε μικρό και αυτό αναφέρεται στα απομνημονεύματα του Καπετάν-Καραβίτη, που είχε βρεθεί στο χωριό μας, κι έμαθε ότι είχαν γεννητούρια στο σπίτι του παπά και ζήτησε να βαφτίσει το νεογέννητο δίνοντας του το όνομα Μανούσος, όμως όλοι τον φώναζαν «Νούσε». Ο Καπετάν-Καραβίτης νόμιζε ότι βάφτιζε το παιδί του παπά.

Αυτό το μπέρδεμα έγινε γιατί κανένας από τους δικούς μας δεν ήξερε Ελληνικά και ο νεαρός Φίλιππας έπαιζε με τα άλλα παιδιά στο δρόμο. Ο Παπά-Φίλιππας πριν χειροτονηθεί έκανε τον μπακάλη στο χωριό μας. Ο Παπά-Φίλιππας, θες που έκανε μπόλικη Θεία Κοινωνία και λίγοι μεταλάβαιναν, επομένως έπρεπε να την πιεί πρωί-πρωί με άδειο στομάχι, έμαθε να πίνει. Από κάποια ηλικία και έπειτα το κρασί της Θείας Κοινωνίας δεν τον «έπιανε» και άρχισε να πίνει ρακί.

Το ποτό τον έκανε να μην έχει πολλές φορές τον έλεγχο των κινήσεων του και των πράξεων του. Ένα από τα παθήματά του, λόγω ποτού, ήταν μια Μεγάλη Εβδομάδα όπου, καθώς διάβαζε το Ευαγγέλιο, σωριάστηκε πάνω στις γυναίκες που είχαν σκύψει μπροστά από την Ωραία Πύλη και μπροστά από τον παπά για να ευλογηθούν. Η Μεγάλη Εβδομάδα είναι μια κουραστική περίοδος για τους παπάδες, γιατί από τη μια έχουν πολύωρη απασχόληση και από την άλλη νηστεύουν και το πρωί είναι νηστικοί.

Δεν έλειπαν κι άλλα παθήματα εξαιτίας της μέθης, όπως για παράδειγμα όταν σε κάποια βαφτίσια ξεκίνησε ο παπάς να λέει το: «Μακαρία η οδός…», που ψάλλεται σε νεκρώσιμη ακολουθία και άλλα τέτοια μπερδέματα. Στο συγκεκριμένο περιστατικό τον επαναφέρανε οι ψάλτες. Πάντως τον έσωζε το ότι όλο το εκκλησίασμα δεν ήξερε Ελληνικά και ο ΠαπάΦίλιππας λειτουργούσε στα Ελληνικά.

Μια φορά οι ψάλτες για να αποδείξουν ότι κανένας από το εκκλησίασμα δεν καταλάβαινε Ελληνικά και ότι ο Παπά-Φίλιππας δεν παρακολουθούσε τη ροή της Θείας Λειτουργίας, ένας από αυτούς άρχισε να ψάλλει: «Ψήσου γίδα ψήσου και ροδοκοκκινήσου, ώσπου να’ρθει η ώρα να σε ξεκοκκαλίσω!». Ο μόνος που πήρε χαμπάρι τι είπε ο ψάλτης ήταν ο δάσκαλος, ο Χαράλαμπος, ο οποίος απευθυνόμενος στον ψάλτη του είπε: «Τρελάθηκες ή τώρα θα τρελαθείς;». Ο Παπά-Φίλιππας είχε ένα μεγάλο ευχολόγιο και διάβαζε ευχές «δια πάσαν νόσον…».

Συνήθως οι πιστοί, κατά πλειοψηφία γυναίκες, τον επισκέπτονταν στο σπίτι για να ζητήσουν την ευλογία του, έκανε όμως και αγιασμούς και ευχέλαια και άλλα και οι γυναίκες για όλα αυτά έδιναν κάτι για τον κόπο του στον παπά. Εξάλλου, οι παπάδες τότε δεν είχαν μισθό από το κράτος και ζούσαν με αυτά που τους έδιναν οι πιστοί. Επίσης το κάθε σπίτι έδινε στα «αλώνια» μια ποσότητα «γεννήματος», συνήθως γύρω στα σαράντα κιλά, στον παπά για την επιβίωσή του.

Ο Παπά-Φιλιππας προέβλεπε ακόμη και το αν πεθάνει ή όχι κάποιος βαριά ασθενής. Πήγαινε σε έναν νερόμυλο στη θέση που ο μυλαύλακας κατέληγε στους υδροσωλήνες (μπούκες) όπου το νερό στροβιλίζεται πριν μπει στους σωλήνες. Εκεί έριχνε στο μυλαύλακα ένα ελαφρύ ρούχο του αρρώστου, πάντα διαβάζοντας μια ευχή, και περίμενε. Αν το ρούχο, όταν έφτανε στον στρόβιλο, το απορροφούσε ο υδροσωλήνας, αυτο σήμαινε ότι ο ασθενής θα πέθαινε σύντομα. Αν καθυστερούσε να το ρουφήξει, ο ασθενής θα ζούσε.

Αυτά έκανε ο Παπά-Φίλιππας, τον πίστευαν οι συγχωριανοί και του ζητούσαν να διαβάσει πάντα κάποια ευχή ή να κάνει κάποια πρόβλεψη. Στο χωριό μας χαρακτηριστική ήταν η φράση που κυκλοφορούσε σχετικά με τον παπά και τον καντηλανάφτη: «Όπου είναι ο παπάς, περίμενε θα φανεί και ο Ρόμες». Ο Ρόμες ήταν ο καντηλανάφτης της εκκλησίας και πάντα συνόδευε τον Παπά-Φιλιππα. Εξάλλου ήταν και γειτονες. Από το δίδυμο αυτό καθιερώθηκε στο χωριό ο χαρακτηρισμός: «Ο παπάς και ο Ρόμες», αν δυο άτομα κάνανε συχνή παρέα.

Με τον Ρόμε εφάρμοζαν ένα τέχνασμα, κυρίως σε βαφτίσια αλλά και άλλες εκδηλώσεις που ήταν καλεσμένος ο παπάς. Όταν σε ένα τέτοιο τραπέζωμα δεν ήταν καλεσμένος ο Ρόμες, ο παπάς τον δασκαλευε να έρθει αλλά με λίγη καθυστέρηση και να τον ζητήσει. Οι εορτάζοντες, όταν έφτανε ο Ρόμες, πήγαιναν στον παπά και του’λεγαν ψυθιριστά:
– Σε ζητάει ο Ρόμες.
– Πέστε του να τσακιστεί να’ρθει, έλεγε ο παπάς.
– Τι να θέλει τέτοια ώρα; Ερχότανε ο Ρόμες κι έκανε πως κάτι ντεμέκ ήθελε να πει στον παπά και τότε ο Παπά-Φίλιππας, ντεμέκ θυμωμένος, του’λεγε…
– Κάτσε κάτω να φας και μη με ζαλίζεις τέτοια ώρα με τέτοιες δουλειές, μη ξεχνάς πως έχουμε τραπέζι και κάτι γιορτάζουμε. Μη χαλάς τη γιορτή. Κάτσε φάε και δεν θέλω να ακούσω τίποτα.

Καθότανε ο Ρόμες κι απολάμβανε το γιορτινό τραπέζωμα κάτω από το αυστηρό βλέμμα των νοικοκυρέων και των συγγενών. Από αυτό κυρίως το τέχνασμα που εφαρμόζανε έμεινε η φράση: «Όπου είναι ο παπάς, περίμενε, θα φανεί και ο Ρόμες…»

Ο Παπά-Φίλιππας, λέγανε πολλοί, ότι μεθούσε και με νερό ακόμα. Όταν πήγαινε για τραπέζωμα σε κάποιο σπίτι, συνήθως ο ψάλτης πήγαινε από πριν στους νυκοκυραίους και τους ορμήνευε να βάλουν σ’ενα σταμνάκι ρακί και να το δώσουν στον παπά όταν ζητήσει να πιεί. Όταν ο Παπά-Φίλιππας ρωτιόταν τι θα πιεί, έδειχνε το σταμνάκι κι έλεγε: «νεράκι». Πίνοντας ρακί από το σταμνάκι μεθούσε, γι’ αυτό οι συγχωριανοί λέγανε ότι: «Ο Παπά-Φίλιππας μεθάει και με το νερό».

Το 1948, ο Παπά-Φίλιππας μαζί με σχεδόν όλους τους συγχωριανούς, έφυγε στη γειτονική Γιουγκοσλαβία για να φυλαχτεί από τις σφαίρες και τα βλήματα που ανταλλάσανε οι Παρτιζάνοι και ο Εθνικός Στρατός πάνω από τα κεφάλια τους κατά τον Εμφύλιο Πόλεμο. Ο Παπά-Φίλιππας κι εκεί συνέχισε τα «διαβάσματά» του από το ευχολόγιο, με το αζημείωτο βέβαια, και τον αποσχημάτισαν, τον «ξύρισαν», όπως λέγανε οι συγχωριανοί μας.


ΑΝΑΤΡΟΠΗ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΑ:

Θεόδωρος Καρυπίδης

ΥΠΟΨΗΦΙΟΣ ΠΕΡ.ΣΥΜΒΟΥΛΟΣ ΜΕ ΤΟΝ ΣΥΝΔΥΑΣΜΟ ΤΟΥ ΘΕΟΔΩΡΟΥ ΚΑΡΥΠΙΔΗ:

Γιάννης Λιάσης - ΑΝΑΤΡΟΠΗ-ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΑ


Βαθμολόγησε την ΗΧΩ:


Συνολική βαθμολογία:

4.6
4,6 rating
4.6 από 5 αστέρια (βασισμένο σε 93 αξιολογήσεις)
Τέλειο87%
Πολύ καλό3%
Μέτριο0%
Φτωχό2%
Απαίσιο8%

Terra Greca - Μεταποίηση Αγροτικών Προϊόντων - Φλώρινα

Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνση σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *

Scroll Up